Sürdürülebilirlik raporlama, Türkiye'de kapsam dahilindeki şirketler için 1 Ocak 2024'te veya sonrasında başlayan hesap dönemlerinden itibaren yasal zorunluluk haline geldi. Ocak 2026'da Resmî Gazete'de yayımlanan bir kararla KGK, 1 Ocak 2025'te veya sonrasında başlayan hesap dönemleri için geçerli olacak şekilde zorunluluk eşiklerini yükseltti: toplam aktifi 1 milyar TL'yi, net satışları 2 milyar TL'yi veya çalışan sayısı 500'ü aşan şirketler. KGK kapsam kararında sayılan işletme grupları içinde yer alan ve belirtilen üç ölçütten en az ikisini art arda iki raporlama döneminde aşan şirketler TSRS (Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları) kapsamında raporlama yapmak zorundadır.
GRI mi, TSRS mi, CSRD mi kullanılmalı? ESG ile ilişkisi ne? Bu rehber, Türkiye'deki tüm önemli sürdürülebilirlik raporlama çerçevelerini açıklıyor.
- TSRS 1 ve TSRS 2, ISSB tarafından yayımlanan IFRS S1 ve IFRS S2 temelli, bu standartlarla uluslararası uyumu hedefleyen Türkiye standartlarıdır; kapsam dahilindeki şirketler için 01.01.2024'te veya sonrasında başlayan hesap dönemlerinden itibaren zorunlu. Kapsam yalnızca büyüklüğe göre değil, KGK'nın kapsam kararında sayılan işletme gruplarında bulunma şartına da bağlıdır. Ocak 2026'da yayımlanan karar, 1 Ocak 2025 ve sonrasında başlayan hesap dönemleri için eşikleri güncelledi: 1B TL aktif, 2B TL satış, 500 çalışan — bu üç kriterden en az ikisinin art arda iki dönemde aşılması gerekir
- GRI gönüllü ve etki odaklıdır; TSRS zorunlu ve finansal odaklıdır. İkisi rakip değil, tamamlayıcıdır
- CSRD, Şubat 2026'da kabul edilen Directive (EU) 2026/470 ile önemli ölçüde daraltıldı: AB şirketleri için 1.000'den fazla çalışan VE 450 milyon € net ciro eşiği geçerli; üçüncü ülke şirketleri için ayrı eşikler var (aşağıda)
- CBAM (SKDM), kesin uygulama dönemine 1 Ocak 2026'da girdi. 2026 ithalatlarına ilişkin CBAM sertifikalarının satışı 1 Şubat 2027'de başlayacak; ilk yıllık beyan ve sertifika teslim tarihi 30 Eylül 2027. Demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen sektörlerini, yıllık 50 ton eşiği çerçevesinde kapsıyor
- CDP iklim şeffaflığı platformudur; 540'tan fazla finansal kurum, 110 trilyon dolardan fazla varlık yönetirken CDP verilerini talep ediyor (CDP 2026 Açıklama Çağrısı)
- Raporlamayı ihmal etmek yalnızca hukuki/idari risk değil; banka kredisi, ihracat ve tedarik zinciri riski de taşıyor
Sürdürülebilirlik Raporlama Nedir?
Sürdürülebilirlik raporlama, bir şirketin çevresel, sosyal ve yönetişim (ESG) performansını paydaşlarına sistematik biçimde açıklamasıdır. Finansal raporlama bilanço ve gelir tablosunu anlatırsa, sürdürülebilirlik raporlama da karbon emisyonlarını, enerji tüketimini, çalışan güvenliğini, tedarik zinciri uygulamalarını ve yönetim kurulu çeşitliliğini anlatır.
Neden Bu Kadar Önem Kazandı?
2022'de AB, Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlama Direktifi'ni (CSRD) yasalaştırdı. Türkiye ise 2023'te kendi standardını, TSRS'yi yürürlüğe koydu. Aynı dönemde bankalar, fonlar ve tedarik zincirleri ESG bilgisini iş kararlarının merkezine taşıdı.
ESG Nedir? Raporlama ile Farkı Ne?
ESG (Environmental, Social, Governance), şirketin sürdürülebilirlik performansını değerlendirmek için kullanılan üç boyutlu çerçevedir. Sürdürülebilirlik raporlama ise bu ESG performansını belirli standartlar çerçevesinde kamuya veya yatırımcılara açıklamak için kullanılan araçtır. ESG neye baktığınızı tanımlarken raporlama bunu nasıl paylaştığınızı belirler.
4 Temel Çerçeve: TSRS, GRI, CSRD ve CDP
🇹🇷 TSRS
Türkiye'nin yasal sürdürülebilirlik standardı. ISSB/IFRS S1-S2 ile uyumlu. Finansal önemlilik odaklı, yatırımcı perspektifli.
📊 GRI
Etki önemliliği odaklıdır; şirketin ekonomi, çevre ve insanlar üzerindeki önemli etkilerinin raporlanmasını sağlar.
🇪🇺 CSRD/ESRS
Directive (EU) 2026/470 sonrası AB'de 1.000+ çalışan ve 450M€+ ciro eşiğini aşan şirketleri; belirli üçüncü ülke gruplarını kapsar.
🌍 CDP
İklim şeffaflığı platformu. 540+ finansal kurum, 110 trilyon dolardan fazla varlık yönetirken CDP verilerini kullanıyor (2026).
TSRS: Türkiye'nin Zorunlu Sürdürülebilirlik Raporlama Standardı
TSRS, KGK (Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu) tarafından yayımlanan ve Türkiye'de yasal bağlayıcılığı olan sürdürülebilirlik raporlama standardıdır.
TSRS Kimler İçin Zorunlu? (Güncel Eşikler)
| Kriter | 2024 Eşiği (Eski) | 2025 Dönemi ve Sonrası (Yeni) |
|---|---|---|
| Toplam aktif | 500 milyon TL | 1 milyar TL |
| Yıllık net satış hasılatı | 1 milyar TL | 2 milyar TL |
| Çalışan sayısı | 250 | 500 |
Birincil kaynak: KGK Kurul Kararı (PDF)
Müşteri gizliliğini korumak amacıyla şirket isimleri ve tanımlayıcı ayrıntılar çıkarılmıştır. Kimya sektöründeki bir müşterimiz için GRI raporlaması hazırlarken karşılaştığımız en büyük zorluk, tesis bazında dağınık duran enerji ve atık verilerinin tek bir ölçüm altyapısında birleştirilmesiydi. Bu projede veri toplama altyapısının kurulması yaklaşık sekiz ay sürdü; bu süre sektör geneli için standart bir süre değildir.
TSRS'nin Odak Noktası: Finansal Önemlilik
TSRS'nin temel sorusu şudur: "İklim ve sürdürülebilirlik riskleri şirketin finansal değerini ve nakit akışını nasıl etkiler?" Bu yaklaşıma finansal önemlilik denir — GRI'nin çift yönlü etki önemliliğinden farklı olarak TSRS tek yönlüdür.
GRI: Gönüllü ama Küresel Standart
GRI (Global Reporting Initiative), dünya genelinde yaygın kullanılan sürdürülebilirlik raporlama standartlarından biridir.
GRI'nin Odak Noktası: Etki Önemliliği
GRI Standards öncelikle etki önemliliğine odaklanır; yani şirketin ekonomi, çevre ve insanlar üzerindeki en önemli etkilerini raporlamasını sağlar. Bu çerçeve, yatırımcıların yanı sıra STK'lar, yerel topluluklar, çalışanlar ve medya gibi tüm paydaşları hedef alır.
Müşteri gizliliğini korumak amacıyla şirket isimleri ve tanımlayıcı ayrıntılar çıkarılmıştır. Bir tıbbi cihaz üreticisi müşterimiz, AB'deki distribütörünün talebi üzerine GRI çerçevesinde ilk sürdürülebilirlik raporunu hazırladı. Mevcut kalite yönetim sistemi verileri raporlama sürecine bir başlangıç noktası sağladı; buna rağmen tedarik zinciri (Kapsam 3) verisinin toplanması ayrı bir çalışma gerektirdi.
CSRD: AB'nin Daraltılmış Zorunlu Çerçevesi ve Türkiye'ye Etkisi
CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive), AB şirketleri ile bazı üçüncü ülke gruplarına sürdürülebilirlik raporlama yükümlülüğü getiren Avrupa Birliği direktifidir. Directive (EU) 2026/470 (Omnibus I), 24 Şubat 2026'da kabul edilip 26 Şubat 2026'da AB Resmî Gazetesi'nde (OJEU) yayımlandı ve 18 Mart 2026'da yürürlüğe girdi; CSRD kapsamını önemli ölçüde daraltıyor.
| Taraf | Güncel Eşik (Directive (EU) 2026/470) |
|---|---|
| AB'de kurulu şirketler | 1.000'den fazla çalışan VE 450 milyon €'yu aşan net ciro |
| Üçüncü ülke ana şirketler (ör. Türkiye'de kurulu) | AB içi net ciro >450 milyon € (2 ardışık yılda) VE AB'deki bağlı ortaklık/şubenin net cirosu >200 milyon € |
Türkiye'de kurulmuş bir şirket yalnızca AB'ye ihracat yaptığı için otomatik olarak CSRD kapsamına girmez. Ancak AB'de bağlı ortaklığı, şubesi, menkul kıymet kotasyonu veya yukarıdaki üçüncü ülke eşiklerini karşılayan şirketler doğrudan ya da konsolide raporlama yükümlülükleriyle karşılaşabilir. CSRD etkisi özellikle şu durumlarda hissediliyor:
- AB'de bağlı ortaklık veya şube bulunması (yukarıdaki ciro eşikleriyle birlikte)
- AB'de menkul kıymet kotasyonu bulunması
- CSRD kapsamındaki müşterilerden değer zinciri verisi talebi gelmesi (artık VSME ile sınırlandırılmış kapsamda)
- Gönüllü ESRS/VSME uyumlu veri talepleriyle karşılaşılması
Müşteri gizliliğini korumak amacıyla şirket isimleri ve tanımlayıcı ayrıntılar çıkarılmıştır. Bir yazılım şirketi müşterimiz, kurumsal bir yatırımcının due diligence sürecinde ESG raporlaması talep etmesi üzerine bize başvurdu. Veri merkezi enerji tüketimi, çalışan refahı ve veri güvenliği/gizliliği yönetişimi, GRI çerçevesinde en çok önem taşıyan konular olarak öne çıktı.
CDP: İklim Şeffaflığının Küresel Platformu
CDP (Carbon Disclosure Project), şirketlerin iklim değişikliği, su güvenliği ve ormansızlaşma konularındaki performansını kamuya açıkladığı bağımsız bir platformdur. CDP'nin 2026 açıklama çağrısına göre, 2026'da 540'tan fazla finansal kurum, 110 trilyon ABD dolarını aşan varlıkları temsil ederek 43.000'den fazla kuruluştan CDP aracılığıyla çevresel veri talep ediyor.
CBAM (SKDM) ve Türk İhracatçısına Etkisi
CBAM — Türkçe adıyla Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) — AB'nin, ithal ürünlerin gömülü karbon emisyonuna bir maliyet yükleyen mekanizmasıdır. CBAM'ın kesin uygulama dönemi 1 Ocak 2026'da başladı. Yetkili AB beyan sahiplerinin 2026 ithalatlarına karşılık gelen CBAM sertifikalarını satın alması 1 Şubat 2027'de başlayacak; ilk yıllık beyan ve sertifika teslim tarihi ise 30 Eylül 2027.
CBAM şu anda demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen sektörlerini kapsıyor. 2026 rejiminde, ilgili CBAM malları için ithalatçı başına yıllık 50 tonluk tek kütle eşiği uygulanmaktadır (elektrik ve hidrojen bu istisna dışındadır). Bu eşiği aşmayan ithalatçılar genel olarak CBAM yükümlülüklerinden muaf tutulabilir.
CBAM kapsamındaki yasal beyan ve sertifika yükümlülüğü esas olarak AB'deki yetkili ithalatçı veya dolaylı gümrük temsilcisine aittir. Ancak Türk üretici, ürünün gömülü emisyonlarını hesaplamak ve gerekli üretim verilerini AB'deki müşterisine sağlamak zorunda kalabilir.
CBAM/SKDM raporlama sürecinizle ilgili detaylı bilgi için CBAM (SKDM) Raporlama Hizmetimize göz atabilirsiniz.
Dört Çerçevenin Karşılaştırması
| Özellik | TSRS | GRI | CSRD/ESRS | CDP |
|---|---|---|---|---|
| Hukuki statü | Zorunlu (Türkiye) | Gönüllü | Zorunlu (AB, daraltılmış kapsam) | Gönüllü |
| Önemlilik yaklaşımı | Finansal (tek yönlü) | Etki (tek yönlü) | Çift önemlilik | İklim/çevre odaklı açıklama |
| Hedef kullanıcı | Yatırımcılar | Tüm paydaşlar | Yatırımcılar + paydaşlar | Yatırımcılar, alıcılar |
| Coğrafi kapsam | Türkiye | Küresel | AB + belirli üçüncü ülke şirketleri | Küresel |
| Güvence gereksinimi | KGK'nın güncel düzenlemelerine göre belirlenir | Zorunlu değil, tavsiye edilir | AB düzenlemelerine göre | Zorunlu değil |
| Yayın yeri | KAP/faaliyet raporu/finansal rapor (şirkete göre değişir) | Bağımsız GRI raporu | Yönetim kurulu faaliyet raporu (AB) | CDP platformu |
| Değer zinciri etkisi | Sınırlı | Orta-yüksek | Yüksek (VSME ile sınırlandırılmış) | Anket bazlı |
Hangisi Sizin İçin? Pratik Karar Rehberi
🎯 Durumunuza Göre Çerçeve Seçimi
Sürdürülebilirlik Raporu Nasıl Hazırlanır? 6 Adım
Önemlilik Değerlendirmesi (Materiality Assessment)
Şirketiniz için hangi ESG konularının önemli olduğunu belirleyin. TSRS için finansal önemlilik yeterli; GRI için etki önemliliği, CSRD/ESRS için ise çift önemlilik değerlendirmesi uygulanır.
Veri Toplama ve Ölçüm Altyapısı Kurma
Karbon emisyonları için enerji faturalarını, atık verileri için tesis kayıtlarını, sosyal veriler için İK sistemlerini kullanırsınız. En zorlu kısım genellikle Scope 3 emisyonlarıdır.
Raporun Yazılması ve Yapılandırılması
TSRS standartları IFRS S1 (genel gereklilikler) ve IFRS S2 (iklimle ilgili açıklamalar) olmak üzere iki temel standarttan oluşur. GRI raporunda ise Evrensel Standartlar ve konu bazlı standartlar iskeleti oluşturur.
Bağımsız Güvence / Doğrulama
TSRS kapsamındaki sürdürülebilirlik açıklamaları için güvence yükümlülüğünün kapsamı, başlangıç dönemi, güvence seviyesi ve hizmeti verebilecek yetkili kuruluşlar KGK'nın güncel sürdürülebilirlik denetimi düzenlemelerine göre belirlenir. GRI raporlarında harici doğrulama zorunlu değildir ama itibar açısından olumlu bir sinyal olarak görülebilir.
Raporun Sunulması ve Kamuya Açıklanması
TSRS açıklamalarının sunum ve yayımlama yöntemi şirketin türüne, tabi olduğu sermaye piyasası veya finansal raporlama düzenlemelerine ve KGK'nın güncel esaslarına göre değişebilir.
Paydaş İletişimi
Raporu yayımlamak süreci bitirmiyor. Yatırımcılara, tedarikçilere, çalışanlara ve diğer paydaşlara raporu anlaşılır biçimde sunmak sürdürülebilirlik iletişiminin kritik parçasıdır.
Raporlamayı Geciktirmenin Riskleri
Hukuki/İdari Risk
TSRS kapsamındaki yükümlülüklere uyulmaması; şirketin tabi olduğu Türk Ticaret Kanunu, sermaye piyasası, bankacılık, finansal raporlama ve bağımsız denetim düzenlemelerine göre hukuki veya idari sonuçlar doğurabilir.
Finansman Riski
Bankalar ve özel sermaye fonları ESG bilgisini kredi değerlendirmelerinde giderek daha fazla kullanıyor.
Tedarik Zinciri Riski
CSRD kapsamındaki AB şirketleri, raporlama için gerekli olduğu ölçüde değer zincirlerinden sürdürülebilirlik verisi talep edebilir. Veri sağlayamayan tedarikçiler, CBAM kapsamındaki sektörlerde rekabet dezavantajıyla karşılaşabilir.
AB'deki uzun vadeli bir müşteriden gelen beklenmedik bir talep senaryosunu düşünün: "Tedarikçilerimizin Scope 1 ve Scope 2 emisyon verilerini doğrulatılmış şekilde sunması gerekiyor." Bu tür taleplerle daha önce hiç karşılaşmamış bir firma için veri toplama altyapısını sıfırdan kurmak genellikle aylar sürer.
Sık Sorulan Sorular
Sonuç: Sürdürülebilirlik Raporlama Bir Uyum Değil, Bir Araç
TSRS, GRI, CSRD, CBAM ve CDP farklı amaçlara hizmet eden tamamlayıcı çerçevelerdir. TSRS yasal yükümlülüğünüzü karşılar; GRI tüm paydaşlarınıza etki verisi sunar; CSRD ve CBAM AB müşterilerinizin/gümrük yükümlülüklerinizin talepleri için zemin oluşturur; CDP iklim performansınızı küresel yatırımcılara gösterir.
✅ Bugün Atabileceğiniz 3 Somut Adım
- Güncel eşik değerlerine göre TSRS kapsamına girip girmediğinizi kontrol edin
- AB'deki müşterilerinizle konuşun: size ESG, emisyon veya CBAM verisi soruyor mu?
- Önemlilik değerlendirmesi yaparak hangi ESG konularının şirketiniz için öncelikli olduğunu belirleyin
- KGK Sürdürülebilirlik Sayfası
- KGK Kurul Kararı — Uygulama Kapsamı ve Eşik Değerleri (PDF)
- Pekin Hukuk: TSRS Eşik Değer Değişikliği (Ocak 2026)
- Directive (EU) 2026/470 (EUR-Lex)
- Avrupa Komisyonu: Güncel CSRD Sayfası
- Avrupa Komisyonu: CBAM Resmî Sayfası
- CDP: 2026 Açıklama Çağrısı
- GRI 3: Material Topics 2021
Sürdürülebilirlik Raporlama Desteği Alın
TSRS, GRI veya CBAM raporlama sürecinizde EUROPECARBON uzmanları yanınızda.
GRI Raporlama Hizmeti CBAM (SKDM) Raporlama Bize Ulaşın