Akreditasyon, bir uygunluk değerlendirme kuruluşunun belirli bir kapsam içinde yetkin, tarafsız ve tutarlı çalışabildiğinin değerlendirilmesidir. Bu rehber; akreditasyon ile sertifikasyon farkını, ISO/IEC 17021-1, 17020, 17024 ve 17065 standartlarını, kapsam doğrulamasını ve 2026'daki Global ACI değişimini açıklar.
Akreditasyon, laboratuvarlar, muayene kuruluşları, belgelendirme kuruluşları ve diğer uygunluk değerlendirme kuruluşlarının belirli faaliyetlerdeki yetkinliğinin, tarafsızlığının ve tutarlı çalışma kabiliyetinin değerlendirilmesine yönelik bir güven mekanizmasıdır. Akreditasyonun değeri yalnızca bir logo veya belgeye değil, değerlendirilmiş akreditasyon kapsamına dayanır.
| Kavram | Ne değerlendirir? | Tipik muhatap | Örnek |
|---|---|---|---|
| Akreditasyon | Belirli uygunluk değerlendirme faaliyetlerindeki yetkinlik ve tarafsızlığı | Belgelendirme, muayene, laboratuvar veya doğrulama kuruluşu | Bir yönetim sistemi belgelendirme kuruluşunun ISO/IEC 17021-1 kapsamındaki akreditasyonu |
| Sertifikasyon | Bir yönetim sistemi, ürün, süreç veya kişinin belirlenmiş şartlara uygunluğunu | Şirket, ürün, süreç veya kişi | ISO 14001 yönetim sistemi sertifikasyonu |
| Doğrulama / validasyon | Beyan, veri veya ileriye dönük varsayımların ilgili program ve kriterlere uygunluğunu | Raporlayan kuruluş veya proje | Sera gazı beyanlarının bağımsız doğrulanması |
ISO, standartları geliştiren kuruluştur; şirketlere doğrudan yönetim sistemi sertifikası veya akreditasyon vermez.
Akreditasyon sisteminde standartların rolleri aynı değildir. ISO/IEC 17011, uygunluk değerlendirme kuruluşlarını akredite eden akreditasyon kuruluşlarına yöneliktir. ISO/IEC 17021-1, 17020, 17024 ve 17065 gibi standartlar ise farklı türde uygunluk değerlendirme / belgelendirme kuruluşlarının yetkinlik ve çalışma şartlarını tanımlar.
Uygunluk değerlendirme kuruluşlarını akredite eden akreditasyon kuruluşlarının yetkinliği, tarafsızlığı ve tutarlı çalışmasına ilişkin gereklilikleri belirler. Bu standart, akreditasyon kuruluşlarının rolünü tanımlar; belgelendirme veya muayene kuruluşlarının faaliyet standardı değildir.
Resmî kaynak: ISO — ISO/IEC 17011:2017
Yönetim sistemlerinin denetimini ve belgelendirmesini yapan kuruluşların yetkinliği, tutarlılığı ve tarafsızlığı için genel şartları belirler. Temmuz 2026 itibarıyla ISO tarafından yayımlanmış sürüm olarak listelenmektedir.
Resmî kaynak: ISO — ISO/IEC 17021-1:2015
Muayene kuruluşlarının yetkinliği, tarafsızlığı ve tutarlı çalışması için gereklilikleri belirler. Yeni üçüncü baskı Mart 2026'da yayımlanmış, 2012 sürümü geri çekilmiştir.
Resmî kaynak: ISO — ISO/IEC 17020:2026 kayıt ve corrected version bilgisi
Personel belgelendirme kuruluşlarının güvenilir ve tutarlı biçimde çalışması için genel gereklilikleri belirler. Mart 2026'da yayımlanmış ve 2012 baskısının yerini almıştır.
Resmî kaynak: ISO — ISO/IEC 17024:2026
Ürün, süreç ve hizmetleri belgelendiren kuruluşlar için şartları belirler. Temmuz 2026 itibarıyla yürürlükteki baskıdır; ikinci baskı için ISO/IEC FDIS 17065 geliştirme aşamasındadır.
Resmî kaynaklar: ISO — ISO/IEC 17065:2012 · ISO — ISO/IEC FDIS 17065
| Faaliyet / kuruluş türü | İlişkili temel standart |
|---|---|
| Akreditasyon kuruluşları | ISO/IEC 17011 |
| Test ve kalibrasyon laboratuvarları | ISO/IEC 17025 |
| Tıbbi laboratuvarlar | ISO 15189 |
| Muayene kuruluşları | ISO/IEC 17020 |
| Yönetim sistemi belgelendirme kuruluşları | ISO/IEC 17021-1 |
| Personel belgelendirme kuruluşları | ISO/IEC 17024 |
| Ürün, süreç ve hizmet belgelendirme kuruluşları | ISO/IEC 17065 |
| Validasyon / doğrulama kuruluşları | ISO/IEC 17029 |
| Yeterlilik testi sağlayıcıları | ISO/IEC 17043 |
| Referans malzeme üreticileri | ISO 17034 |
Haritadaki baskı yılı belirtilmeyen standartlar için bu tabloda sürüm yılı iddiası yapılmamıştır; güncel baskı ve geçiş şartları işlem tarihinde ilgili resmî kaynaktan kontrol edilmelidir.
Global Accreditation Cooperation Incorporated (Global ACI), 1 Ocak 2026'da tam faaliyete geçerek IAF ve ILAC'ın operasyonel rollerini tek uluslararası yapı altında birleştirdi ve kendi Multilateral Recognition Arrangement (MRA) sistemini yürürlüğe aldı. Kuruluşun resmî “Global ACI” kısaltması, yeni logosu ve dijital kimliği 14 Nisan 2026'da duyuruldu.
Resmî kaynaklar: Global ACI — 1 Ocak 2026 kuruluş ve geçiş duyurusu · Global ACI — 14 Nisan 2026 isim ve dijital kimlik duyurusu
Geçiş notu: Global ACI, 1 Ocak 2026 itibarıyla IAF ve ILAC'ın operasyonel rollerini devralmıştır. Bununla birlikte geçiş döneminde mevcut IAF MLA ve ILAC MRA düzenlemelerine dayalı akreditasyonların tanınması sürdürülmekte; belirli IAF/ILAC MLA-MRA işaret ve dokümanları da eşdeğer Global ACI düzenlemeleri tamamlanana kadar ilgili geçiş kararları çerçevesinde kullanılmaya devam edebilmektedir. Bu nedenle yalnızca eski IAF veya ILAC işaretinin bulunmasına dayanarak bir sertifikanın geçersiz olduğu sonucuna varılmamalıdır.
Geçiş kaynakları: Global ACI — recognition continuity duyurusu · Global ACI — IAF/ILAC belge geçiş tablosu, 10 Haziran 2026
International Accreditation Board (IAB), yönetim sistemi, personel, muayene ve ürün belgelendirme gibi alanlarda kendi akreditasyon programlarını yayımlayan bir kuruluştur. IAB'nin program sayfalarında ilgili uygunluk değerlendirme standartlarına göre akreditasyon şartları açıklanmaktadır.
IAB program kaynağı: IAB — ISO/IEC 17065 akreditasyon programı
IAB – Global ACI ilişkisi: International Accreditation Board (IAB), Temmuz 2026 itibarıyla Global Accreditation Cooperation Incorporated (Global ACI) MRA kapsamında tanınan bir MRA signatory akreditasyon kuruluşu olarak gösterilmemektedir. Bu nedenle IAB tarafından verilen bir akreditasyonun Global ACI MRA kapsamında uluslararası karşılıklı tanınmaya sahip olduğu varsayılmamalıdır.
IAB'nin kendi akreditasyon programlarını yürütmesi, Global ACI üyeliği, bağlılığı veya MRA signatory statüsü anlamına gelmez. Global ACI MRA kapsamında uluslararası tanınma gerekiyorsa akreditasyon kuruluşu ve ilgili kapsam yalnızca Global ACI'nin güncel resmî MRA / Full Member kayıtlarından doğrulanmalıdır.
Resmî tanınma kontrolü: Global ACI — Full Members / MRA signatory kayıtları · Global ACI — MRA yapısı ve signatory açıklaması
Sertifikayı düzenleyen şirket adı, adresi ve belge üzerindeki kuruluş bilgilerinin resmî kayıtla aynı olduğundan emin olun.
Belge üzerindeki akreditasyon işaretini ve akreditasyon numarasını kontrol ederek doğrudan resmî dizine gidin.
Akreditasyonun askıda, geri çekilmiş veya süresi geçmiş olmadığını güncel dizinden doğrulayın.
İlgili standardın, sektör kodunun veya faaliyet alanının akreditasyon kapsamına gerçekten dahil olduğunu teyit edin.
Uluslararası tanınma gerekiyorsa akreditasyon kuruluşunun ilgili Global ACI MRA kapsamındaki durumunu resmî kaynaklardan kontrol edin.
İhale, müşteri, düzenleyici kurum veya tedarik zinciri şartlarının bu akreditasyon ve kapsamı kabul edip etmediğini yazılı şartname üzerinden doğrulayın.
Kesin süreç ve terminoloji akreditasyon kuruluşuna ve programa göre değişir. Genel model aşağıdaki adımları içerir:
Talep edilen faaliyet, standart ve teknik kapsam tanımlanır; başvuru ve gerekli bilgiler hazırlanır.
Yönetim sistemi, prosedürler, tarafsızlık düzenlemeleri, yetkinlik kayıtları ve teknik dokümantasyon incelenir.
Ofis değerlendirmesi, teknik inceleme ve programa göre tanıklık/witness gibi değerlendirme faaliyetleri yürütülebilir.
Uygunsuzluk veya geliştirme gerektiren alanlar kayıt altına alınır ve gerekli düzeltici faaliyetler tamamlanır.
Değerlendirme sonucundan bağımsız olarak yetkili karar mekanizması akreditasyon kararını verir ve kapsam yayımlanır.
Gözetim, yeniden değerlendirme, kapsam değişikliği ve güncel standartlara geçiş faaliyetleri program şartlarına göre yürütülür.
Europecarbon'un rolü, bağımsız akreditasyon veya belgelendirme kararının yerine geçmek değil; kuruluşların gereklilikleri anlamasına, kapsamını doğru tanımlamasına ve değerlendirmeye hazırlık seviyesini yükseltmesine yardımcı olmaktır.
Sertifikasyon hizmetlerini, doğrulama hizmetlerini, ISO 14001, ISO 50001 ve sera gazı doğrulama sayfalarını da inceleyebilirsiniz.
Akreditasyon, bir uygunluk değerlendirme kuruluşunun belirli faaliyetleri belirli bir kapsam içinde yetkin, tarafsız ve tutarlı biçimde yürütebildiğinin yetkili bir akreditasyon kuruluşu tarafından değerlendirilmesidir. Akreditasyon her hizmet için otomatik ve sınırsız bir yetki anlamına gelmez; kapsam mutlaka kontrol edilmelidir.
Akreditasyon çoğunlukla belgelendirme, muayene, laboratuvar veya doğrulama gibi uygunluk değerlendirme faaliyetlerini yürüten kuruluşların yetkinliğini değerlendirir. Sertifikasyon ise bir yönetim sistemi, ürün, süreç veya kişinin belirlenmiş şartlara uygunluğunun değerlendirilmesine yönelik faaliyettir.
ISO uluslararası standartları geliştirir ve yayımlar; şirketleri akredite etmez ve ISO yönetim sistemi sertifikalarını doğrudan vermez. Belgelendirme ve akreditasyon işlemleri ilgili uygunluk değerlendirme ve akreditasyon kuruluşlarınca yürütülür.
Sertifika üzerindeki belgelendirme kuruluşunu ve akreditasyon işaretini kontrol edin; ardından akreditasyon kuruluşunun resmî dizininde kuruluşun aktif durumunu ve ilgili standardın kapsam içinde olup olmadığını doğrulayın. Uluslararası tanınma iddiası varsa ilgili MRA kapsamı da ayrıca kontrol edilmelidir.
ISO/IEC 17021-1:2015, yönetim sistemlerinin denetimini ve belgelendirmesini yapan kuruluşların yetkinliği, tutarlılığı ve tarafsızlığı için genel şartları belirler. Temmuz 2026 itibarıyla ISO sayfasında yayımlanmış güncel sürüm olarak yer almaktadır.
ISO/IEC 17020:2026, muayene kuruluşlarının yetkinliği, tarafsızlığı ve tutarlı çalışmasına ilişkin şartları belirleyen güncel standarttır. Mart 2026'da yayımlanmış ve 2012 sürümünün yerini almıştır.
ISO/IEC 17024:2026, personel belgelendirme kuruluşları için genel şartları belirleyen güncel standarttır. Mart 2026'da yayımlanmış ve ISO/IEC 17024:2012 sürümünü yürürlükten kaldırmıştır.
Evet. Temmuz 2026 itibarıyla ISO/IEC 17065:2012 yayımlanmış güncel sürümdür. Ancak ikinci baskıya yönelik ISO/IEC FDIS 17065 geliştirme sürecindedir; geçiş tarihleri yayımlandığında ayrıca takip edilmelidir.
Global Accreditation Cooperation Incorporated (Global ACI), 1 Ocak 2026'da faaliyete geçen uluslararası akreditasyon iş birliği yapısıdır. IAF ve ILAC'ın operasyonel rollerini tek yapı altında birleştirmiş ve Global ACI MRA'yı yürürlüğe almıştır. Resmî Global ACI adı ve dijital kimliği 14 Nisan 2026'da duyurulmuştur.
International Accreditation Board (IAB) çeşitli uygunluk değerlendirme alanları için akreditasyon programları yayımlar. Herhangi bir IAB akreditasyonuna dayanırken kuruluşun güncel durumu, akreditasyon kapsamı, uygulanabilir program şartları ve gerekiyorsa uluslararası tanınma kapsamı resmî kayıtlardan işlem tarihinde doğrulanmalıdır.
Bu sorunun tek bir genel cevabı yoktur. Bir müşteri sözleşmesi, ihale, mevzuat veya tedarikçi şartı belirli bir akreditasyon veya tanınma istiyorsa bu koşul kritik hale gelir. Kabul kriteri, sertifikanın kullanılacağı ülke, sektör ve sözleşme şartlarına göre ayrıca kontrol edilmelidir.
Bu sayfada sunulan hizmet, akreditasyon ve sertifikasyon süreçlerine yönelik bilgilendirme, kapsam analizi ve hazırlık desteğidir. Nihai akreditasyon veya belgelendirme kararı ilgili bağımsız akreditasyon ya da uygunluk değerlendirme kuruluşuna aittir.
Akreditasyon kuruluşlarının uygunluk değerlendirme kuruluşlarını değerlendirme ve akredite etme faaliyetleri için temel uluslararası standart ISO/IEC 17011’dir. ISO/IEC 17011; akreditasyon kuruluşlarının yetkinliği, tarafsızlığı ve tutarlı çalışmasına ilişkin gereklilikleri belirler. ISO/IEC 17021-1, 17020, 17024 ve 17065 ise farklı uygunluk değerlendirme kuruluşlarının faaliyetlerine yöneliktir.
Hayır. Global ACI’nin 2026 geçiş düzenlemeleri, mevcut IAF MLA ve ILAC MRA kapsamındaki akreditasyonların geçiş sırasında tanınmaya devam ettiğini ve belirli IAF/ILAC MLA-MRA işaret kullanım düzenlemelerinin eşdeğer Global ACI düzenlemeleri tamamlanana kadar yürürlükte kalabildiğini belirtir. Bu nedenle yalnızca eski IAF veya ILAC logosuna bakarak bir sertifikanın geçersiz olduğu sonucuna varılmamalı; güncel akreditasyon kuruluşu, kapsam ve tanınma statüsü doğrulanmalıdır.
Son teknik kontrol: 27 Temmuz 2026. Teknik içerik: EUROPECARBON. Standartların, geçiş düzenlemelerinin ve MRA tanınma durumlarının değişebilmesi nedeniyle işlem tarihinde güncel resmî kayıtlar yeniden kontrol edilmelidir.
Hangi standardın, hangi kapsamın ve hangi bağımsız kuruluşun sizin kullanım amacınıza uygun olduğunu ön değerlendirmede birlikte ele alalım.