CBAM / SKDM nedir?
CBAM'ın temel amacı karbon kaçağı riskini azaltmak ve AB içinde üretilen mallar ile ithal mallar arasında karbon maliyeti bakımından daha eşdeğer koşullar oluşturmaktır. Güncel uygulama bilgileri için Avrupa Komisyonu'nun kesin dönem sayfası esas alınmalıdır.
CBAM geçiş süreci ve 2026 kesin dönem takvimi
Geçiş dönemi 1 Ekim 2023–31 Aralık 2025 arasındaydı ve mali sertifika teslim yükümlülüğü olmaksızın raporlama esaslıydı. Kesin dönem 1 Ocak 2026'da başladı. Regulation (EU) 2025/2083 uyarınca 2026 yılına ait ilk yıllık CBAM beyanı 30 Eylül 2027'ye kadar sunulur; 2026 ithalatlarını karşılayan CBAM sertifikalarının satışı ise 1 Şubat 2027'den itibaren başlar. Regulation (EU) 2025/2083.
CBAM hangi ürünleri kapsar?
CBAM, AB mevzuatının Ek I'inde ve ilgili CN (Combined Nomenclature) kodlarında tanımlanan seçili mallara uygulanır. Sadece “sektör adı” üzerinden kapsam kararı verilmemelidir.
Demir ve çelik
Ek I'de listelenen belirli demir-çelik ve ilgili ürünler.
Çimento
İlgili CN kodlarındaki çimento ve belirtilen ürünler.
Alüminyum
Ek I'de yer alan seçili alüminyum malları.
Gübre
İlgili gübre ve öncül ürün kategorileri.
Elektrik
Elektrik ithalatı CBAM kapsamındadır ve 50 ton muafiyetine tabi değildir.
Hidrojen
Hidrojen CBAM kapsamındadır ve 50 ton muafiyetine tabi değildir.
Nihai kapsam kontrolü için ürünün güncel CN kodu ile Regulation (EU) 2023/956'nın tadil edilmiş ekleri birlikte değerlendirilmelidir.
CBAM 50 ton muafiyeti nasıl uygulanır?
Regulation (EU) 2025/2083 ile getirilen “single mass-based threshold”, demir-çelik, alüminyum, gübre ve çimento sektörlerindeki ilgili CBAM mallarının kümülatif net kütlesi için bir takvim yılında ithalatçı bazında uygulanır. Başlangıç eşiği 50 tondur. Elektrik ve hidrojen bu de minimis muafiyetinin dışındadır. EUR-Lex resmî metni.
Önemli: İthalatçı yıl içinde 50 ton eşiğini aşarsa yalnızca eşiğin üzerindeki miktar değil, ilgili takvim yılında kapsam dahilinde ithal ettiği malların tamamı bakımından CBAM yükümlülükleri devreye girer.
Yıllık eşik gözden geçirmesi: 50 ton, 2026 için yürürlükteki single mass-based threshold'dur. Regulation (EU) 2023/956 Article 2a uyarınca Komisyon eşiğin kapsama performansını her yıl değerlendirir; mevzuattaki koşullar oluşursa eşik gelecek takvim yılı için değiştirilebilir. Bu nedenle sonraki yıllarda güncel eşik ayrıca kontrol edilmelidir. Article 2a güncel konsolide metin.
CBAM nasıl işler?
CN kodu ve kapsam kontrolü
İthal edilen malın CBAM Ek I kapsamında olup olmadığı belirlenir.
Yetkili CBAM beyan sahibi
AB'deki ithalatçı veya mevzuata göre hareket eden dolaylı gümrük temsilcisi, gerekli olduğunda authorised CBAM declarant statüsünü edinir.
Gömülü emisyon yöntemi
Mevzuatın izin verdiği çerçevede Komisyonun varsayılan değerleri veya gerçek emisyon değerleri kullanılır.
Gerçek değer kullanılıyorsa doğrulama
Gerçek emisyonlara dayalı veriler CBAM kapsamında akredite bağımsız doğrulayıcı tarafından doğrulanır.
Sertifika yükümlülüğü
Yetkili CBAM beyan sahibi, hesaplanan yükümlülüğe karşılık gelen CBAM sertifikalarını satın alır ve teslim eder.
Karbon fiyatı ve ücretsiz tahsisat düzeltmeleri
Uygulanabiliyorsa üçüncü ülkede ödenen karbon fiyatı ve AB ETS ücretsiz tahsisatına ilişkin düzeltme hesaba yansıtılır.
Gerçek emisyon değeri mi, varsayılan değer mi?
2026 kesin döneminde ithalatçılar, ilgili ürün ve metodoloji hükümlerine göre actual values (gerçek değerler) veya Komisyon tarafından yayımlanan default values (varsayılan değerler) kullanabilir. Avrupa Komisyonu bu ayrımı 23 Haziran 2026 tarihli güncel bilgilendirmesinde ayrıca vurgulamaktadır. Komisyon CBAM güncellemeleri.
| Yöntem | Temel özellik | Doğrulama | Türk tesis açısından sonuç |
|---|---|---|---|
| Gerçek emisyon değeri | Tesis ve üretim prosesine ait gerçek faaliyet/emisyon verilerine dayanır. | CBAM kapsamında akredite doğrulayıcı gerekir. | Veri sistemi, izlenebilir kanıtlar ve doğrulamaya hazır hesaplama gerekir. |
| Varsayılan değer | Komisyon tarafından CBAM metodolojisi kapsamında yayımlanan değer kullanılır. | Gerçek-emisyon doğrulaması aranmaz. | Tesis gerçek değer sunmasa da ithalatçı ilgili default değerleri kullanabilir. |
Gerçek ve varsayılan değerlerin hesaplama ve metodoloji kuralları için Commission Implementing Regulation (EU) 2025/2547 önemlidir. Resmî default values ve ilgili mark-up değerleri ise Commission Implementing Regulation (EU) 2025/2621 eklerinde düzenlenmiştir.
CBAM emisyon doğrulaması ne zaman ve kim tarafından yapılır?
Gerçek emisyon değerleri kullanıldığında, yetkili CBAM beyan sahibi beyan edilen toplam gömülü emisyonların CBAM kapsamında akredite bir doğrulayıcı tarafından doğrulanmasını sağlamalıdır. Doğrulama ilkeleri Implementing Regulation (EU) 2025/2546, akreditasyon çerçevesi ise Delegated Regulation (EU) 2025/2551 ile düzenlenmiştir.
Türk ihracatçı ile AB ithalatçısının görevleri
| Adım | Türk ihracatçı / tesis operatörü | AB ithalatçısı / yetkili CBAM beyan sahibi |
|---|---|---|
| CN kodu | Ürün bilgisi ve teknik tanımı doğrular. | İthalatın CBAM kapsamını gümrük bilgileriyle değerlendirir. |
| Tesis ve üretim rotası | Üretim prosesi, tesis sınırı ve öncül girdileri tanımlar. | Beyanda kullanılacak tesis/ürün bilgisini değerlendirir. |
| Emisyon verisi | Gerçek değer kullanılacaksa gömülü emisyon verisini ve kanıtlarını hazırlar. | Gerçek veya varsayılan değer yöntemini mevzuata göre kullanır. |
| Doğrulama | Gerçek emisyon verisi için doğrulama sürecine veri ve kanıt sağlar. | Gerçek değer beyan ediyorsa akredite doğrulayıcı raporunun bulunmasını sağlar. |
| Sertifika satın alma | Doğrudan CBAM sertifikası satın alan taraf değildir. | CBAM sertifikalarını satın alır ve teslim eder. |
| Yıllık beyan | AB müşterisine gerekli teknik veriyi sağlar. | İlk kez 2027'de 2026 yılı için yıllık CBAM beyanını sunar. |
CBAM sertifika fiyatı nasıl belirlenir?
CBAM sertifikalarının fiyatı AB ETS tahsisatlarının açık artırma fiyatlarına bağlanır. 2026'da Komisyon her takvim çeyreği için ağırlıklı ortalama bir fiyat yayımlar; 2027'den itibaren haftalık fiyatlama sistemine geçilir. Fiyat hesaplama metodolojisi Implementing Regulation (EU) 2025/2548 çerçevesindedir.
| Dönem | Yayın tarihi | Fiyat |
|---|---|---|
| 2026 Q1 | 7 Nisan 2026 | €75,36 |
| 2026 Q2 | 6 Temmuz 2026 | €75,28 |
Q3 ve Q4 fiyatları henüz bu sayfanın son güncelleme tarihi itibarıyla yayımlanmamıştır. Güncel fiyat için Avrupa Komisyonu CBAM sertifika fiyatı sayfasını kontrol edin.
Üçüncü ülkede ödenen karbon fiyatı nasıl dikkate alınır?
Regulation (EU) 2025/2083 ile güncellenen Article 9 kapsamında, mevzuattaki şartlar sağlandığında yetkili CBAM beyan sahibi üçüncü ülkede fiilen ödenmiş karbon fiyatını teslim edilecek CBAM sertifikalarının sayısında indirim olarak dikkate alabilir. Düzenleme ayrıca belirli koşullarda yıllık varsayılan karbon fiyatı yaklaşımına da imkân verir.
AB ETS ücretsiz tahsisat düzeltmesi nedir?
CBAM, AB ETS kapsamında CBAM sektörlerine verilen ücretsiz tahsisatlar kademeli olarak azalırken kademeli biçimde devreye girer. Bu nedenle teslim edilecek CBAM sertifikalarının sayısında, ücretsiz tahsisatın devam eden kısmını yansıtan bir free allocation adjustment uygulanır. Hesaplama kuralları Commission Implementing Regulation (EU) 2025/2620 ile düzenlenmiştir.
Bu düzeltme, CBAM yükümlülüğünü yalnızca “gömülü emisyon × sertifika fiyatı” şeklinde basit bir çarpım olarak değerlendirmemeniz gerektiği anlamına gelir.
CBAM gömülü emisyon kapsamı
CBAM'deki gömülü emisyon hesabı, kurumsal GHG Protocol Scope 1/Scope 2 envanterinin birebir karşılığı değildir. CBAM ürün ve üretim prosesi bazlıdır; doğrudan ve ilgili ürünlerde dolaylı emisyonların kapsamı mevzuat ekleri ve uygulama düzenlemeleriyle belirlenir.
- Doğrudan gömülü emisyonlar: üretim prosesi ve yakıt kullanımından kaynaklanan ilgili emisyonlar.
- Dolaylı gömülü emisyonlar: mevzuatın ilgili ürün için kapsadığı durumlarda, üretimde tüketilen elektriğe bağlı emisyonlar.
- Öncül girdiler: karmaşık mallarda belirli precursor girdilerin gömülü emisyonları hesaplamaya dahil olabilir.
Ürün seviyesinde karbon verisi altyapısı için Ürün Karbon Ayak İzi / ISO 14067 ve yaşam döngüsü yaklaşımı için LCA raporlama sayfalarımızı inceleyebilirsiniz.
CBAM raporlaması için hangi bilgiler gerekir?
| Veri grubu | Örnek içerik | Kalite kontrolü |
|---|---|---|
| Ürün | CN kodu, ürün tanımı, miktar, sevkiyat bilgileri | Gümrük ve ürün kayıtlarıyla tutarlılık |
| Tesis | Tesis kimliği, üretim rotası, proses sınırları | Üretim akışı ve sayaç sınırlarının doğrulanması |
| Faaliyet verileri | Yakıt, hammadde, elektrik, üretim miktarı | Fatura, sayaç, ERP ve üretim kayıtlarıyla izlenebilirlik |
| Emisyon hesapları | Emisyon faktörleri, doğrudan/dolaylı emisyonlar, precursor verileri | Metodoloji ve birim tutarlılığı |
| Karbon fiyatı | Uygulanıyorsa üçüncü ülkede fiilen ödenen karbon fiyatına ilişkin belgeler | İndirim ve kanıt şartlarının güncel mevzuata uygunluğu |
CBAM, CSRD ve EcoVadis aynı sistem mi?
Hayır. Enerji ve emisyon verileri gibi bazı veri alanları kesişebilir; ancak sistemlerin amacı ve hukuki yapısı farklıdır:
- CBAM: ithal edilen belirli malların ürün bazlı gömülü emisyonları ve karbon maliyeti.
- CSRD / ESRS: şirket düzeyinde AB sürdürülebilirlik raporlaması.
- EcoVadis: bağımsız sürdürülebilirlik performans derecelendirmesi.
Ayrıntılar için CSRD / ESRS rehberi, sürdürülebilirlik raporlama rehberi ve EcoVadis danışmanlığı sayfalarına bakabilirsiniz.
Türk ihracatçı için 8 adımlı CBAM hazırlık planı
CN kodlarını doğrulayın
AB'ye ihraç edilen ürünlerin CBAM Ek I kapsamını ürün bazında kontrol edin.
AB müşterisini ve ithalatçı yapısını belirleyin
Hangi AB tüzel kişisinin veya dolaylı temsilcinin CBAM beyan sahibi olduğunu netleştirin.
50 ton eşiğini ithalatçı bazında değerlendirin
Dört sektör için yıllık kümülatif eşik ve elektrik/hidrojen istisnasını dikkate alın.
Üretim sınırlarını kurun
Tesis, proses, precursor ve faaliyet veri sınırlarını CBAM metodolojisine göre tanımlayın.
Gerçek/default değer stratejisini belirleyin
AB ithalatçısıyla hangi yöntemin kullanılacağını ve veri teslim takvimini planlayın.
Gerçek değer kullanılacaksa doğrulamaya hazırlanın
İzlenebilir veri, kanıt ve hesaplama dosyalarını CBAM doğrulama kurallarına uygun kurun.
Karbon maliyeti unsurlarını kontrol edin
Üçüncü ülke karbon fiyatı ve free allocation adjustment etkilerini AB ithalatçısıyla birlikte değerlendirin.
Yıllık veri paketini standartlaştırın
Müşteriye sunulacak veri formatı, sorumlular, versiyon kontrolü ve kanıt arşivini tanımlayın.
CBAM hazırlığında sık yapılan 8 hata
- CBAM kapsamını yalnızca sektör adına göre belirlemek ve CN kodunu kontrol etmemek.
- 50 ton eşiğini Türk ihracatçı bazında değerlendirmek.
- Elektrik ve hidrojenin 50 ton muafiyetine dahil olduğunu varsaymak.
- Gerçek emisyon değeri ile varsayılan değer arasındaki doğrulama farkını gözden kaçırmak.
- Kurumsal Scope 1/2 envanterini doğrudan CBAM ürün hesabı olarak kullanmak.
- AB ithalatçısı ile veri teslim formatını ve sorumlulukları netleştirmemek.
- Üçüncü ülkede ödenen karbon fiyatı ve ücretsiz tahsisat düzeltmesini hesaba katmamak.
- Sertifika maliyetini sabit bir karbon fiyatıyla tahmin edip güncel Komisyon fiyatlarını takip etmemek.
Yayın ve müşteri paylaşımı öncesi CBAM kontrol listesi
- Ürünlerin güncel CN kodu ve CBAM kapsamı doğrulandı mı?
- AB ithalatçısı / yetkili CBAM beyan sahibi belirlendi mi?
- 50 ton eşiği doğru ithalatçı ve takvim yılı bazında değerlendirildi mi?
- Gerçek veya varsayılan değer yöntemi kararlaştırıldı mı?
- Gerçek emisyon kullanılacaksa doğrulama planı oluşturuldu mu?
- Tesis, precursor, yakıt, elektrik ve üretim verileri izlenebilir mi?
- Emisyon faktörleri ve birimler CBAM metodolojisine uygun mu?
- Üçüncü ülkede ödenen karbon fiyatına ilişkin belge varsa arşivlendi mi?
- AB müşterisine veri teslim formatı ve tarihleri net mi?
- Yayımdan / beyandan önce Komisyonun güncel mevzuat ve fiyat sayfaları tekrar kontrol edildi mi?
CBAM / SKDM hakkında sık sorulan sorular
CBAM kesin dönem tarihleri nedir?
CBAM geçiş dönemi 1 Ekim 2023 ile 31 Aralık 2025 arasındaydı. Kesin dönem 1 Ocak 2026'da başladı. 2026 ithalatlarına ilişkin CBAM sertifikalarının satışı 1 Şubat 2027'de başlayacak; ilk yıllık CBAM beyanı ve ilgili sertifikaların teslimi için son tarih 30 Eylül 2027'dir.
CBAM sertifikasını kim satın alır?
CBAM sertifikalarını Türk üretici veya ihracatçı değil, AB'deki yetkili CBAM beyan sahibi satın alır ve teslim eder. Türk üretici veya tesis operatörü ise özellikle gerçek emisyon değerleri kullanılacaksa gerekli gömülü emisyon verilerinin hazırlanmasına ve doğrulama sürecine veri sağlayarak katkıda bulunur.
CBAM'deki 50 ton muafiyeti nasıl işler?
50 tonluk tek kütle eşiği, bir takvim yılında ithalatçı başına demir-çelik, alüminyum, gübre ve çimento sektörlerindeki ilgili CBAM mallarının toplam net kütlesine kümülatif olarak uygulanır. Elektrik ve hidrojen bu muafiyetin dışındadır. Eşik aşılırsa ilgili takvim yılındaki tüm kapsamdaki ithalatlar bakımından CBAM yükümlülükleri doğar.
CBAM'de gerçek emisyon değeri kullanmak zorunlu mu?
Hayır. Kesin dönemde ithalatçı, mevzuattaki koşullara göre Komisyon tarafından sağlanan varsayılan değerleri veya gerçek emisyon değerlerini kullanabilir. Gerçek emisyon değerleri tercih edilirse bu verilerin CBAM kurallarına göre doğrulanması gerekir.
CBAM emisyon doğrulaması ne zaman gerekir?
Gömülü emisyonlar gerçek emisyon değerlerine dayanıyorsa doğrulama gerekir ve doğrulamanın AB ulusal akreditasyon kuruluşlarınca CBAM kapsamında akredite edilmiş bağımsız bir doğrulayıcı tarafından yapılması gerekir. Komisyonun varsayılan değerleri kullanıldığında aynı gerçek-emisyon doğrulaması aranmaz.
CBAM sertifika fiyatı nasıl belirlenir?
CBAM sertifika fiyatı AB ETS tahsisatlarının açık artırma fiyatlarına bağlanır. 2026 için fiyatlar üçer aylık dönemler itibarıyla ağırlıklı ortalama üzerinden yayımlanır; 2027'den itibaren haftalık fiyatlama sistemine geçilir. Sertifikaların fiili satışı 1 Şubat 2027'den itibaren ortak merkezi platform üzerinden yapılacaktır.
Üçüncü ülkede ödenen karbon fiyatı CBAM yükümlülüğünden düşülebilir mi?
Evet, mevzuattaki şartlar sağlandığında yetkili CBAM beyan sahibi üçüncü ülkede fiilen ödenmiş karbon fiyatını veya ilgili kurallar çerçevesinde yıllık varsayılan karbon fiyatını, teslim edilmesi gereken CBAM sertifikası sayısında indirim olarak dikkate alabilir. İndirim ve kanıt kuralları için güncel AB uygulama düzenlemeleri ayrıca kontrol edilmelidir.
AB ETS ücretsiz tahsisatları CBAM hesabını etkiler mi?
Evet. CBAM kademeli olarak devreye girerken AB ETS kapsamındaki ücretsiz tahsisatlar kademeli olarak azaltılır. Teslim edilecek CBAM sertifikası sayısında, ücretsiz tahsisatın devam eden kısmını yansıtmak üzere mevzuatta tanımlanan bir free allocation adjustment uygulanır.
Hangi sektörler CBAM kapsamındadır?
CBAM, Ek I ve ilgili CN kodlarında yer alan seçili demir-çelik, çimento, alüminyum, gübre, elektrik ve hidrojen mallarını kapsar. Kapsam yalnızca sektör adına bakılarak değil, ürünün güncel CN kodu ve mevzuat ekleri birlikte kontrol edilerek belirlenmelidir.
Türk ihracatçının CBAM kapsamındaki temel görevi nedir?
Türk ihracatçı veya üreticinin temel rolü; ürünün CN kodunu ve üretim rotasını doğru belirlemek, tesis ve üretim verilerini hazırlamak, AB müşterisinin talep ettiği gömülü emisyon bilgilerini sağlamak ve gerçek emisyon değerleri kullanılacaksa doğrulamaya hazır, izlenebilir veri üretmektir.
CBAM raporlaması için hangi bilgiler gerekir?
Ürün ve CN kodu, ithal edilen miktar, üretim tesisi ve üretim rotası, doğrudan emisyonlar, ilgili ürünlerde dolaylı emisyonlar, kullanılan öncül girdiler, faaliyet verileri, emisyon faktörleri, elektrik verileri ve uygulanabildiği ölçüde üçüncü ülkede ödenmiş karbon fiyatına ilişkin kanıtlar gerekli olabilir.
CBAM, CSRD ve EcoVadis aynı sistem midir?
Hayır. CBAM ürün bazlı gömülü emisyonlara ve AB ithalatındaki karbon maliyetine odaklanan bir düzenlemedir. CSRD şirket düzeyinde sürdürülebilirlik raporlama direktifidir; EcoVadis ise bağımsız bir sürdürülebilirlik derecelendirme sistemidir. Veri alanları kesişebilse de biri diğerinin yerine geçmez.
Resmî ve birincil CBAM kaynakları
Bu rehber 28 Temmuz 2026 itibarıyla Avrupa Komisyonu ve EUR-Lex kaynakları kontrol edilerek güncellenmiştir.
- European Commission — Carbon Border Adjustment Mechanism
- European Commission — CBAM definitive regime
- European Commission — Price of CBAM certificates
- European Commission — CBAM verification and accreditation
- European Commission — CBAM communication, factsheets and updates
- European Commission — CBAM legislation and guidance
- EUR-Lex — Regulation (EU) 2023/956: establishing a Carbon Border Adjustment Mechanism (consolidated text)
- EUR-Lex — Regulation (EU) 2025/2083: amendment to the CBAM Regulation
- EUR-Lex — Implementing Regulation (EU) 2025/2546: verification principles
- EUR-Lex — Implementing Regulation (EU) 2025/2547: embedded emissions methodology
- EUR-Lex — Commission Implementing Regulation (EU) 2025/2621: CBAM default values
- EUR-Lex — Delegated Regulation (EU) 2025/2551: accreditation
- EUR-Lex — Implementing Regulation (EU) 2025/2620: free allocation adjustment
- EUR-Lex — Implementing Regulation (EU) 2025/2548: CBAM certificate price methodology
İlgili EUROPECARBON hizmetleri ve rehberleri
CBAM veri altyapınızı 2026 kesin döneme göre hazırlayın
CN kodu kapsam kontrolü, üretim verilerinin yapılandırılması, gerçek gömülü emisyon hesabı, veri boşluk analizi ve doğrulamaya hazırlık süreçlerinde EUROPECARBON danışmanlık desteği sağlar. Sertifika satın alma ve yıllık beyan yükümlülüğü AB'deki yetkili CBAM beyan sahibine aittir.