İlk yayın: 4 Temmuz 2026 · Son güncelleme ve kaynak doğrulaması: 25 Temmuz 2026
TSRS Sınırlı Güvence Denetimi Nedir? Hazırlık Rehberi
Kısa Cevap
TSRS kapsamındaki şirketlerin sürdürülebilirlik açıklamaları, 5 Eylül 2024 tarihli ve 32653 sayılı Resmî Gazete kararıyla bağımsız güvence denetimine tabi hâle geldi. Süreç şu an sınırlı güvence seviyesinde, GDS 3000 ve (sera gazı beyanları için) GDS 3410 standartlarına göre yürütülüyor; KGK'nin kendi ulusal standardı SGDS 5000 henüz taslak aşamasında.
TSRS Güvence Denetiminin Hukuki Dayanağı
Güvence zorunluluğu, 5 Eylül 2024 tarihli ve 32653 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan KGK kararına dayanıyor. Süreç, 17 Ocak 2025 tarihli ve 32785 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliği ile daha ayrıntılı düzenlendi — bu artık bir taslak değil, yürürlükteki bir yönetmelik. Yönetmelik; sürdürülebilirlik denetimini, bu alanda yetkilendirilecek bağımsız denetim kuruluşları ve denetçilerin yetkilendirilmesini, kayıt tutulmasını, yükümlülük ve sorumluluklarını, KGK tarafından incelenmelerini/denetlenmelerini ve uygulanacak idari yaptırımları kapsıyor.
Kimler Güvence Denetimine Tabidir?
Güvence denetimi, TSRS kapsamına giren ve sürdürülebilirlik açıklaması hazırlamakla yükümlü olan şirketleri kapsıyor. Kapsam kriterleri için TSRS Kapsamına Kimler Giriyor? yazımıza bakabilirsiniz.
Hangi Standartlar Uygulanıyor?
| Standart/düzenleme | Konu | Güncel statü | Uygulama alanı | Yürürlük/uygulama tarihi | Kaynak |
|---|---|---|---|---|---|
| GDS 3000 | Genel güvence denetimleri | Yürürlükte, şu an kullanılıyor | Sürdürülebilirlik açıklamaları (genel) | Hâlihazırda uygulanıyor | KGK |
| GDS 3410 | Sera gazı beyanlarına ilişkin güvence denetimleri | Yürürlükte, şu an kullanılıyor | Sera gazı/emisyon beyanları | Hâlihazırda uygulanıyor | KGK |
| SGDS 5000 (taslak) | Sürdürülebilirlik güvence denetimi standardı | Taslak; 22.10.2025 (2025-62 sayılı duyuru) kamuoyu görüşüne açıldı, görüş süresi 31.12.2025'te kapandı; 25.07.2026 itibarıyla nihai yayım doğrulanamadı | Yürürlüğe girdiğinde tüm sürdürülebilirlik güvence denetimleri | 15 Aralık 2026 sonrası dönemler için öngörülüyor (kesin değil) | KGK |
| ISSA 5000 | Uluslararası sürdürülebilirlik güvence denetimi standardı | IAASB tarafından yayımlandı (Kasım 2024) | Uluslararası; SGDS 5000'in referans aldığı kaynak | 15 Aralık 2026'dan sonra başlayan dönemler | IAASB |
SGDS 5000'in Güncel Statüsü
KGK, 22 Ekim 2025 tarihli ve 2025-62 sayılı duyurusuyla SGDS 5000'in taslağını kamuoyu görüşüne açtı; görüş süresi 31 Aralık 2025'te sona erdi. Bu standart, IAASB'nin ISSA 5000'inin Türkçe uyarlaması niteliğinde. 25 Temmuz 2026 kontrol tarihi itibarıyla, nihai/kesinleşmiş SGDS 5000 metninin resmen yayımlandığına dair doğrulanabilir bir bilgi bulunamadı — bu nedenle "henüz yayımlanmadı" ifadesini kesin bir gerçek olarak değil, bu tarihte doğrulanan bir durum olarak okuyun; güncel statüyü KGK'nin resmî sayfasından teyit etmenizi öneririz.
ISSA 5000 ile Türkiye Uygulamasının İlişkisi
IAASB (Uluslararası Denetim ve Güvence Standartları Kurulu), Kasım 2024'te sürdürülebilirlik güvence denetimi için özel olarak tasarlanmış ISSA 5000 standardını yayımladı; bu standart 15 Aralık 2026'dan sonra başlayan dönemler için yürürlüğe giriyor (IAASB, 2024). ISSA 5000, Türkiye'de kendiliğinden yürürlükte değil — KGK'nin kendi ulusal standardı (SGDS 5000) olarak benimsemesi gerekiyor, bu da hâlâ taslak aşamasında. ISSA 5000'in "çifte önemlilik ilkesini içerdiği" ifadesi teknik olarak yanıltıcı: güvence standardı, denetlediği raporlama çerçevesinin (örneğin ESRS'nin çifte önemlilik yaklaşımının) uygulanıp uygulanmadığını değerlendirebilir, ama TSRS gibi tek yönlü finansal önemlilik kullanan bir çerçeveye çifte önemliliği zorunlu kılmaz.
Sınırlı ve Makul Güvence Farkı
| Kriter | Sınırlı Güvence | Makul Güvence |
|---|---|---|
| Denetçi yaklaşımı | Sorgulama ve analitik prosedürler; makul güvenceye kıyasla daha sınırlı nitelik/zamanlama/kapsamda, ama yine de anlamlı bir güvence sağlıyor | Kapsamlı kanıt toplama |
| Sonuç ifadesi | Standart terminolojisine göre negatif (dikkat çekici husus) ifadesi | Standart terminolojisine göre olumlu görüş bildirimi |
| TSRS'deki durumu | Şu an uygulanan aşama | Resmî bir geçiş tarihi KGK tarafından açıklanmadı |
Sınırlı güvence, "daha hafif" bir denetim anlamına gelmiyor — uygulanan prosedürlerin niteliği, zamanlaması ve kapsamı makul güvenceye kıyasla daha sınırlı, ama yine de anlamlı bir güvence düzeyi sağlıyor.
Güvence Kapsamı Nasıl Belirlenir?
Güvence kapsamı; hangi açıklamaların (Scope 1-2-3 emisyonları, KPI'lar, önemlilik değerlendirmesinin dayanağı gibi) güvence konusu olduğuna, ilgili raporlama çerçevesine (TSRS 1/TSRS 2) ve denetim planına göre belirleniyor. Denetçinin planına göre değişebileceği için kapsamın önceden tek bir şablonla sabitlenmesi doğru olmaz.
Denetçi Hangi Alanları İnceler?
Denetçinin incelediği alanlar dört maddeyle sınırlı değil; kapsam genellikle şunları içeriyor: güvence konusunun kendisi, uygulanan kriterler, raporlama sınırı/kapsamı, veri kaynağı ve toplama yöntemi, yönetişim yapısı, iç kontroller, tahminler ve varsayımlar, kullanılan metodolojiler, sera gazı beyanları (varsa) ve sunum/açıklamaların bütünlüğü. "Denetçinin ilk isteyeceği belge" gibi evrensel bir sıra yok; bu, denetim planına göre değişir.
Yetkili Denetçi Nasıl Seçilir?
Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliği'ne göre, güvence denetimini yalnızca KGK tarafından sürdürülebilirlik alanında yetkilendirilmiş bağımsız denetim kuruluşları ve denetçiler yürütebiliyor (ilk yetkilendirmeler 6 Mart 2025 tarihli kurul kararlarıyla verildi). Finansal tablo denetçisi ile sürdürülebilirlik denetçisinin aynı kuruluş olup olamayacağı, bağımsızlık sınırlamalarına ve Yönetmeliğin ilgili hükümlerine tabi — "denetim firmasının iç organizasyonuna bağlıdır" cevabı tek başına yeterli değil; kesin durumunuz için KGK'nin güncel yetki kayıtlarını ve Yönetmeliğin bağımsızlık hükümlerini kontrol etmeniz gerekir.
Güvence Denetimine Hazırlık Kontrol Listesi
| Kontrol alanı | Sorumlu | Kanıt | Kontrol sıklığı | Denetim izi | Hazır/değil |
|---|---|---|---|---|---|
| Veri toplama süreci belgelendi mi? | Veri sahibi departman | Yazılı prosedür | Yıllık gözden geçirme | Kaynak→rapor izlenebilir mi? | — |
| İç kontrol/onay zinciri tanımlı mı? | İç kontrol sorumlusu | Onay kayıtları | Her veri girişinde | Onaylayan kişi kaydı | — |
| Metodoloji değişiklikleri kayıt altında mı? | Veri sahibi | Değişiklik notu | Değişiklik anında | Önceki/yeni yöntem karşılaştırması | — |
| Denetçiyle erken temas kuruldu mu? | Proje sorumlusu | Toplantı kaydı | Denetim öncesi | Beklenti/örnekleme notu | — |
Bu tablo bir şablondur; kendi hazırlık durumunuzu satırlara işleyerek kullanabilirsiniz.
İç Kontrol ve Denetim İzi
Denetime hazırlanan şirketlerde sık karşılaşılan sorun, veri kaynağının belgelenmemiş olması — rakam doğru olsa bile "bu sayı nereden, hangi yöntemle çıktı" sorusuna hızlı ve net bir cevap verilemediğinde denetçi ek sorgulama sürecini uzatabiliyor. Pilot bir iç ön kontrol yapmak faydalı olabilir, ancak bu, bağımsız güvence denetiminin yerine geçmiyor — ikisi farklı amaçlara hizmet eden ayrı süreçler.
Sera Gazı Beyanları ve GDS 3410
Sera gazı/emisyon beyanlarının güvence denetimi, SGDS 5000 yürürlüğe girene kadar özel olarak GDS 3410 standardına göre yürütülüyor. SGDS 5000 nihai olarak yürürlüğe girdiğinde GDS 3410'un yerini alması bekleniyor, ancak kesin geçiş tarihi resmî olarak açıklanmadı.
Değişikliğe Uğramış Güvence Sonucu Ne Demektir?
Sınırlı güvence denetiminde denetçi, standart terminolojisine göre değişikliğe uğramış bir sonuç bildirebilir — bu; sınırlama, yanlışlık veya yeterli uygun kanıt elde edilememesi gibi farklı durumlardan kaynaklanabilir. Böyle bir durumda ortaya çıkacak sonuç (mevcut dönem raporu, güvence raporu, yeniden yayımlama veya mevzuat sonuçları) duruma göre değişir; "şirket düzeltip sonraki döneme taşır" gibi tek bir kesin sonuç yoktur. Somut yaptırımlar konusunda ilgili KGK/Yönetmelik maddesini gösteremediğimiz için kesin bir iddia yapmıyoruz.
Denetçi Bağımsızlığı ve Danışmanlık Sınırı
Bir sürdürülebilirlik danışmanı, denetçiyle erken temas kurma sürecini kolaylaştırabilir — beklentileri ve örnekleme yöntemini önceden öğrenmenize yardımcı olabilir. Ancak danışman, güvence sonucunu hiçbir şekilde etkileyemez; bağımsızlık sınırları bu ayrımı gerektiriyor. Benzer şekilde, danışmanlık kapsamında yapılan bir "pilot iç denetim", bağımsız güvence denetiminin yerine geçmez.
Sıkça Sorulan Sorular
Güvence denetimi finansal tablo denetiminden farklı bir denetçi mi gerektiriyor?
Güvence denetimini yalnızca KGK tarafından sürdürülebilirlik alanında yetkilendirilmiş kuruluş/denetçiler yürütebiliyor; finansal tablo denetçisiyle aynı kuruluş olup olamayacağı bağımsızlık hükümlerine tabi.
Sınırlı güvence denetimi ne kadar sürer?
Süre, kapsam, işletme büyüklüğü, veri olgunluğu, lokasyon sayısı, güvence konusu ve denetçinin planına göre değişir; sabit bir süre yoktur.
Makul güvenceye ne zaman geçilecek?
KGK tarafından açıklanmış resmî bir geçiş planı veya kesin tarih bulunmuyor; bu konuda tahmin yürütmüyoruz.
SGDS 5000 şu an yürürlükte mi?
Hayır. 22.10.2025'te taslak olarak kamuoyu görüşüne açıldı, görüş süresi 31.12.2025'te kapandı. 25 Temmuz 2026 itibarıyla nihai yayım doğrulanamadı; güncel statüyü KGK'nin resmî sayfasından teyit ediniz.
Küçük bir iç kontrol hatası güvence sonucunu geçersiz kılar mı?
Bu, hatanın önemlilik ve yaygınlığına, denetçinin muhakemesine bağlıdır; kesin bir garanti verilemez.
ISSA 5000 Türkiye'de şu an geçerli mi?
Hayır, ISSA 5000 uluslararası bir standarttır; Türkiye'de KGK'nin kendi ulusal standardı (SGDS 5000) henüz taslak aşamasında, bu yüzden denetimler şu an GDS 3000 ve GDS 3410'a göre yürütülüyor.
Resmî Kaynaklar
- KGK, Sürdürülebilirlik Sayfası
- Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliği, RG Sayı 32785, 17.01.2025
- KGK, 5 Eylül 2024 tarihli ve 32653 sayılı Resmî Gazete kararı (güvence zorunluluğu)
- KGK, 22.10.2025 tarihli ve 2025-62 sayılı duyuru (SGDS 5000 taslağı)
- IAASB, International Standard on Sustainability Assurance (ISSA) 5000, Kasım 2024
Sonuç
Güvence denetimi, TSRS'yi bir "kendi kendine beyan" belgesinden bağımsız incelenen bir açıklama setine dönüştürüyor. Hazırlık sürecine erken başlamak — özellikle veri belgeleme ve denetçiyle erken temas — ilk döngüde en çok zaman kazandıran adımlar arasında.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki/mali danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat ve standartlar değişebilir; kontrol tarihi 25 Temmuz 2026'dır, güncel durumu doğrudan KGK kaynaklarından teyit ediniz.
Güvence denetimine hazırlık sürecinizi birlikte planlayalım.
TSRS Danışmanlığı Hizmetimizi İnceleyin →Yazar hakkında: Ersin Çetin, 10 yılı aşkın süredir sürdürülebilirlik raporlama ve karbon danışmanlığı projeleri yürütüyor; EUROPECARBON bünyesinde bu alanda danışmanlık veriyor.