Su Verimliliği Yönetmeliği Kapsamına Kimler Giriyor?
İlk yayın: 6 Temmuz 2026 · Son güncelleme ve kaynak doğrulaması: 25 Temmuz 2026
Su Verimliliği Yönetmeliği yalnızca fabrikaları değil, belediyeleri, sulama tesislerini, otelleri, havalimanlarını ve üniversite kampüslerini de kapsıyor (Su Verimliliği Yönetmeliği, RG Sayı 32765, 27.12.2024). Bu rehber, hangi kategorilerin sistem kurmakla yükümlü olduğunu, hangi belge seviyesine ve hangi süreye tabi olduğunu kategori kategori anlatıyor.
- Kapsam yalnızca sanayi değil. Belediyeler, sulama tesisleri, oteller, havalimanları ve üniversite kampüsleri de dahil.
- Endüstriyel tesisler için eşik "50 ve üzeri çalışan" (resmî SSS'nin "49'dan fazla" ifadesiyle aynı anlama gelir) ve Ek-2 NACE kodu birlikte aranıyor.
- Yükümlülük tespiti, fiilen yapılan üretim faaliyetine göre yapılıyor; yalnızca tescilli koda bakmak yeterli değil.
- Çalışan sayısı ve yükümlülük, tesis bazında değerlendiriliyor — kurumsal genelde değil.
Kısa Cevap
Su Verimliliği Yönetmeliği'nin kapsamına, Ek-1'de sayılan sekiz farklı kategori giriyor: büyükşehir/il belediyeleri, 50 bin üzeri nüfuslu ilçe belediyeleri, kamu kurumları ve bazı bina/yerleşkeler (havalimanı, AVM, plaza, eğitim kurumu, sağlık kuruluşu, konaklama tesisi, terminal), 500 ha üzeri sulama tesisleri, ve Ek-2'de tanımlı NACE kodunda faaliyet gösteren, 50 ve üzeri çalışanı olan endüstriyel tesisler (OSB/serbest bölge/endüstri bölgeleri dahil). Her kategori için sistem kurma süresi ve belge seviyesi farklı.
Yönetmeliğin Kapsam Mantığı
Yönetmelik, kapsamı iki ayrı katmanda düzenliyor: önce Ek-1'de kimlerin su verimliliği sistemi kurmakla yükümlü olduğunu ve bunun için bir sistem kurma süresi (18/21/24 ay) belirliyor; sonra Madde 7'de bu yükümlülerden hangilerinin hangi belge seviyesine (Mavi/Yeşil) ve hangi başvuru süresine (3/5/7 yıl) tabi olduğunu ayrıca tanımlıyor. Bu iki katmanı karıştırmamak önemli — sistem kurma süresi ile belge başvuru süresi farklı şeyler.
Su Verimliliği Sistemi Kurmakla Yükümlü Kategoriler
Ek-1'e göre üç ana grupta yükümlülük tanımlanıyor:
- Kentsel su verimliliği: büyükşehir belediyeleri ve su kanalizasyon idareleri (18 ay), büyükşehir dışındaki il belediyeleri ve 50 bin üzeri nüfuslu ilçe belediyeleri (24 ay); ayrıca kamu kurumları (eğitim/sağlık kurumları hariç), havalimanları, alışveriş merkezleri, 1000 m²'den büyük merkezi/ticari plazalar, 400+ öğrencili eğitim kurumları ve yurtlar, 100+ yataklı sağlık kuruluşları, 100+ odalı konaklamalı turizm işletmeleri, illerdeki tren ve otobüs terminalleri (21 ay).
- Endüstriyel su verimliliği: Ek-2'de yer alan NACE kodları kapsamında faaliyet gösteren, 50 ve üzeri çalışanı bulunan tesisler; organize sanayi bölgeleri, serbest bölgeler, endüstri bölgeleri (18 ay).
- Tarımsal su verimliliği: 500 ha ve üzeri alana sahip sulama tesisleri — DSİ tarafından işletilen sulamalar, sulama birlikleri, sulama kooperatifleri, belediye işletmeleri, TİGEM işletmeleri, il özel idaresi sorumluluğundaki sulamalar, tüzel kişiliğe sahip diğer sulamalar (21 ay).
Endüstriyel Tesislerde Fiilî Faaliyet, NACE Kodu ve Çalışan Şartı
Sanayi tesisleri için kapsam iki koşula bağlı: Ek-2'de tanımlanan bir NACE kodunda faaliyet göstermek ve 50 ve üzeri çalışana sahip olmak (Yönetmelik Ek-1; resmî SSS'de bu eşik "49'dan fazla çalışan" olarak da ifade ediliyor — ikisi matematiksel olarak aynı: 50 veya daha fazla). Yalnızca tescilli NACE koduna bakmak yeterli değil: suverimliligi.gov.tr'nin resmî SSS sayfasına göre, yükümlülük fiilen üretimi yapılan faaliyetlerin NACE kodları kontrol edilerek tespit ediliyor. Fiilî üretim ile resmî kayıtlar arasında uyumsuzluk olması hâlinde, başvuru sonrası bir yıl içinde belgelerin güncellenmesi gerekiyor.
Çalışan sayısı, resmî SSS'ye göre tesis bazında değerlendiriliyor: yükümlülüğü tespit edilen her bir tesis için ayrı bir su verimliliği sistemi kurularak ayrı belge başvurusu yapılıyor — kurumsal genelde toplam çalışan sayısı değil, ilgili tesisin kendi çalışan sayısı esas alınıyor.
Birden fazla NACE kodu olan işletmeler için: "en geniş kapsamlı kod esas alınır" şeklinde bir kural doğrudan resmî kaynakla doğrulanamadı. Bunun yerine resmî SSS'nin belirttiği yöntemi izlemenizi öneririz: tüm tescilli (ana ve yan) faaliyet kodlarınızı tek tek Ek-2 listesiyle karşılaştırın ve hangi kodların fiilen üretimde kullanıldığını tespit edin; entegre tesislerde üretimi yapılan tüm kodların beyan edilmesi gerekiyor.
Endüstriyel Tesis Karar Ağacı
- 1. Fiilen üretim yapılıyor mu?
- 2. Faaliyet, Ek-2'deki güncel yükümlü NACE kodu listesinde mi?
- 3. Resmî kayıtlar (ticaret sicili) fiilî üretimle uyumlu mu?
- 4. Çalışan sayısı 49'dan fazla mı (yani 50 veya üzeri)?
- 5. Tesis ayrıca bir OSB, serbest bölge veya endüstri bölgesinde mi yer alıyor?
- 6. Yukarıdakilerden herhangi biri belirsizse, Bakanlıktan veya SVBS üzerinden teyit gerekiyor mu?
Belediyeler
Büyükşehir ve il belediyeleri ile büyükşehir dışındaki 50 bin üzeri nüfuslu ilçe belediyeleri, Ek-1 kapsamında sistem kurmakla yükümlü. Sistem kurma süresi büyükşehir belediyeleri için 18 ay, diğer il/ilçe belediyeleri için 24 ay (Yönetmelik yayım tarihi olan 27.12.2024 itibarıyla). Bu belediyeler, Madde 7/3 uyarınca en fazla 3 yıl içinde Yeşil Belge başvurusu yapmakla da yükümlü.
Sulama Tesisleri
500 hektar ve üzeri alana sahip sulama tesisleri (DSİ sulamaları, sulama birlikleri/kooperatifleri, belediye ve TİGEM işletmeleri, il özel idaresi sorumluluğundaki sulamalar, tüzel kişiliğe sahip diğer sulamalar), sistem kurulumu için 21 aylık süreye tabi ve Madde 7/3 uyarınca en fazla 5 yıl içinde Yeşil Belge başvurusu yapmakla yükümlü.
Turizm İşletmeleri
100 ve üzeri odası bulunan konaklamalı turizm işletmeleri, Ek-1'in "bina ve yerleşkeler" kategorisinde 21 aylık sistem kurma süresine tabi. Bunlardan 250 oda ve üstü kapasiteli olanlar, Madde 7/3 uyarınca en fazla 5 yıl içinde Yeşil Belge başvurusu yapmakla ayrıca yükümlü.
Havalimanları ve Üniversite Kampüsleri
Havalimanları, Ek-1'in bina/yerleşke kategorisinde 21 aylık sistem kurma süresine ve Madde 7/3 uyarınca en fazla 5 yıllık Yeşil Belge başvuru süresine tabi. Üniversite kampüsleri de aynı 5 yıllık Yeşil Belge penceresine giriyor. Bu kategorilerin ortak noktası, yüksek hacimli ve tek noktadan yönetilen su tüketimi.
OSB, Serbest Bölge ve Endüstri Bölgeleri
Organize sanayi bölgeleri, serbest bölgeler ve endüstri bölgeleri, Ek-1'de endüstriyel kategori içinde ayrı bir satır olarak sayılıyor ve 18 aylık sistem kurma süresine tabi. Bu bölgelerin kendi yönetim yükümlülüğü, içindeki münferit tesislerin yükümlülüğünden ayrı: bölge yönetimi kendi su verimliliği sistemini kurarken, bölge içindeki her bir tesis de kendi NACE kodu ve çalışan sayısına göre ayrıca değerlendiriliyor. Madde 7/4 uyarınca, OSB/serbest bölge/endüstri bölgeleri ve Ek-2 NACE endüstriyel tesisler, iş termin planı sunarak Yeşil Belge başvuru süresini Bakanlığın uygun görüşüyle en fazla 7 yıla uzatabiliyor.
Mavi Belge ve Yeşil Belge Süreleri
| Kuruluş/faaliyet | Sistem kurma yükümlülüğü | Mavi Belge | Yeşil Belge süresi | Uzatma imkânı | Kapsam ölçütü | Resmî kaynak |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Büyükşehir/il belediyeleri | 18 ay | Sistemi kurana verilir | En fazla 3 yıl | Yok | Ek-1 (kentsel) | Madde 7/2-3, Ek-1 |
| 50 bin+ nüfuslu ilçe belediyeleri | 24 ay | Sistemi kurana verilir | En fazla 3 yıl | Yok | Ek-1 (kentsel) | Madde 7/2-3, Ek-1 |
| 500 ha+ sulama tesisleri | 21 ay | Sistemi kurana verilir | En fazla 5 yıl | Yok | Ek-1 (tarımsal) | Madde 7/2-3, Ek-1 |
| 250+ oda turizm, havalimanı, üniversite kampüsü | 21 ay | Sistemi kurana verilir | En fazla 5 yıl | Yok | Ek-1 (bina/yerleşke) | Madde 7/2-3, Ek-1 |
| Ek-2 NACE endüstriyel tesis (50+ çalışan), OSB, serbest bölge, endüstri bölgesi | 18 ay | Sistemi kurana verilir | En fazla 5 yıl | Bakanlık onayıyla 7 yıla | Ek-1/Ek-2 (endüstriyel) | Madde 7/2-4, Ek-1, Ek-2 |
Belge, yalnızca sistemi kurup ilgili Ek'te (Mavi için Ek-3, Yeşil için Ek-4) tanımlanan kriterleri sağlayanlara veriliyor (Madde 7/2, 7/6); sistem kurmadan doğrudan belgeye başvurmak mümkün değil.
Bakanlık Onayıyla 7 Yıllık Uzatma
Ek-2'de yer alan NACE kodu bazında faaliyet gösteren endüstriyel tesisler, organize sanayi bölgeleri, serbest bölge ve endüstri bölgeleri, sistem kurulumu aşamasında Yeşil Belge kriterlerini sağlamaları için gerekli planlamaları içeren iş termin planlarını Bakanlığa sunuyor; Bakanlığın uygun görüşüyle başvuru süresi en fazla 7 yıla uzatılabiliyor (Madde 7/4). Bu uzatma yalnızca bu kategoriler için geçerli — belediyeler, sulama tesisleri, turizm işletmeleri, havalimanları ve üniversite kampüsleri için Yönetmelikte böyle bir uzatma hükmü yok.
Kapsam Dışındaki Kuruluşların Gönüllü Başvurusu
Kapsam dışında kalmak, belgeyi tamamen anlamsız kılmıyor. Madde 7/8'e göre, Madde 7/2 ve 7/3'te belirtilenler haricinde, her seviye su verimliliği belgesi için gönüllülük esasına göre başvuruda bulunulabiliyor ve belge alımında herhangi bir öncelik sırası bulunmuyor — yani kapsam dışındaki bir kuruluş doğrudan Yeşil veya hatta Turkuaz Belge'ye de gönüllü başvurabiliyor, yalnızca Turkuaz'a mahkûm değil. Ayrıca müşterileriniz veya tedarik zincirindeki büyük şirketler tedarikçilerinden su verimliliği taahhüdü isteyebiliyor; bu durumda gönüllü başvuru olası bir kurumsal fayda sağlayabilir.
Kapsam Doğrulama Kontrol Listesi
- Ticaret sicil kaydınızdaki tüm NACE kodlarını (ana ve yan faaliyet) listeleyin.
- Fiilen hangi faaliyetin üretimini yaptığınızı tespit edin ve resmî kayıtlarla karşılaştırın; uyumsuzluk varsa düzeltin.
- İlgili tesisin çalışan sayısını (kurumsal genel değil, tesis bazında) 50 eşiğiyle karşılaştırın.
- OSB, serbest bölge veya endüstri bölgesi üyeliğiniz varsa, bölge yönetimiyle kendi ayrı yükümlülüğünüzü teyit edin.
- Belirsiz kalan noktaları SVBS üzerinden veya doğrudan Bakanlık'tan teyit edin — bu yazı yalnızca genel bir rehberdir, kesin hukuki karar için resmî teyit şart.
Sözlük (TR/EN)
Yönetmeliğin zorunlu endüstriyel kapsamına giren NACE faaliyet kodlarını listeleyen ek.
EN: Refers to the annex listing the NACE activity codes that fall within the regulation's mandatory industrial scope.
Mevzuat kapsamını belirlemek için kullanılan, standartlaştırılmış Avrupa ekonomik faaliyet sınıflandırma kodu.
EN: Refers to the standardized European economic activity classification code used to determine regulatory scope.
Birden fazla sanayi tesisini ortak altyapı altında barındıran, tanımlanmış bir bölge olan Organize Sanayi Bölgesi.
EN: Refers to an Organized Industrial Zone, a designated area hosting multiple industrial facilities under shared infrastructure.
Sıkça Sorulan Sorular
Sadece sanayi tesisleri mi kapsamda?
Hayır. Belediyeler, sulama tesisleri, oteller, havalimanları ve üniversite kampüsleri de kapsam dahilinde. Sanayi tesisleri için ek olarak NACE kodu ve çalışan eşiği aranıyor.
50 çalışan eşiği tam olarak nasıl uygulanıyor?
Yönetmelik Ek-1'de "50 ve üzeri çalışanı bulunanlar" ifadesi geçiyor; resmî SSS bunu "49'dan fazla" olarak da ifade ediyor — ikisi aynı eşiği (50 veya üzeri) tarif ediyor. Değerlendirme, kurumsal genelde değil, ilgili tesis bazında yapılıyor.
Birden fazla NACE kodum varsa hangisi geçerli?
"En geniş kapsamlı kod esas alınır" iddiası resmî kaynakla doğrulanamadı. Resmî SSS'ye göre yükümlülük, fiilen üretimi yapılan faaliyetlerin NACE kodları kontrol edilerek tespit ediliyor; tüm tescilli kodlarınızı Ek-2 ile tek tek karşılaştırmanız gerekiyor.
Belediyeler için süre neden farklı?
Büyükşehir ve il belediyeleri ile 50 bin üzeri nüfuslu ilçe belediyeleri en fazla 3 yıl içinde Yeşil Belge başvurusu yapmakla yükümlü. Diğer kategoriler (sulama tesisleri, turizm, havalimanı, üniversite, OSB, sanayi) 5 yıllık pencereye tabi.
Kapsam dışındaysam belge alabilir miyim?
Evet. Madde 7/8'e göre, zorunlu kategoriler dışında her seviyeye gönüllü başvuru yapılabiliyor ve öncelik sırası yok.
Kendi durumunuzu netleştirmek için birlikte değerlendirelim.
Su Verimliliği Danışmanlığı Hizmetimizi İnceleyin →Resmî Kaynaklar
- Su Verimliliği Yönetmeliği, RG Sayı 32765, 27.12.2024 (Madde 7, Ek-1, Ek-2)
- suverimliligi.gov.tr – Sıkça Sorulan Sorular (çalışan sayısı ve NACE kodu tespiti)
Yazar hakkında: Ersin Çetin, EUROPECARBON'da 10+ yıldır sürdürülebilirlik ve çevre mevzuatı danışmanlığı yürütüyor. TSRS, CBAM, su ayak izi ve su verimliliği belgelendirmesi konularında danışmanlık veriyor. İletişim: carbon@europecarbon.com · +90 216 573 64 04