Sürdürülebilirlik Raporu ile TSRS Raporu Arasındaki Fark
İlk yayın: 4 Temmuz 2026 · Son güncelleme ve kaynak doğrulaması: 25 Temmuz 2026
Kısa Cevap
"Sürdürülebilirlik raporu" genel bir şemsiye terimdir ve GRI, CDP, IFRS Foundation bünyesindeki SASB Standards gibi birçok çerçeveyi kapsar; bu raporlar ülke, sektör, borsa, sözleşme veya tedarik zinciri yükümlülüklerine göre zorunlu da olabilir, gönüllü de. TSRS ile uyumlu sürdürülebilirlikle ilgili finansal açıklamalar ("TSRS raporu" pratik kullanımda) ise KGK'nin belirlediği eşikleri aşan şirketler için özel olarak zorunlu, TSRS 1/TSRS 2'nin açıklama gerekliliklerine uygun ve — 5 Eylül 2024 tarihli KGK kararıyla — bağımsız güvence denetimine tabi bir açıklama setidir. GRI raporu hazırlamak bu yükümlülüğü otomatik olarak karşılamaz.
"TSRS raporu" ifadesi günlük kullanımda yaygın, ama standardın kendisindeki daha kesin terim "TSRS ile uyumlu sürdürülebilirlikle ilgili finansal açıklamalar"dır. Bu yazıda okunabilirlik için ikisi birlikte kullanılıyor.
Sürdürülebilirlik Raporu Ne Demektir?
"Sürdürülebilirlik raporu" ifadesi, 2000'li yılların başından beri kullanılan genel bir kavramdır ve GRI, CDP, IFRS Foundation bünyesindeki SASB Standards, entegre raporlama gibi birçok farklı çerçeveyi kapsar. Bu raporların bir kısmı gönüllüdür; ancak raporlama, ülkenin, sektörün, borsa kotasyonunun, bir sözleşmenin veya tedarik zinciri talebinin sonucu olarak da zorunlu hâle gelebilir — "sürdürülebilirlik raporlarının çoğu gönüllüdür" genellemesi her bağlamda geçerli değildir.
TSRS ile Uyumlu Açıklamalar Nedir?
TSRS ile uyumlu açıklamalar, KGK'nin belirlediği eşikleri aşan şirketler için yasal olarak zorunlu, TSRS 1 ve TSRS 2'nin açıklama gerekliliklerine uygun bir açıklama setidir. TSRS, tek bir zorunlu görsel şablon dayatmaz; hangi bilgilerin hangi göstergelerle açıklanması gerektiğini tanımlar. Kapsam ve eşikler hakkında TSRS nedir, eşik değerleri ve kapsam rehberi yazımızda detaylı bilgi bulabilirsiniz.
GRI ile TSRS Arasındaki Fark
GRI (Global Reporting Initiative), dünya genelinde yaygın kullanılan küresel raporlama standartlarından biridir; paydaş kapsayıcılığı ve etki önemliliği ilkesine dayanır. GRI kullanmak, TSRS'nin gerektirdiği finansal önemlilik odaklı, güvence denetimli açıklama setini tek başına karşılamaz. Bir şirket yıllardır kapsamlı bir GRI raporu yayımlıyor olsa bile, TSRS eşiklerini aşıyorsa ayrıca TSRS ile uyumlu açıklamaları hazırlamak zorundadır.
Faaliyet Raporu ile TSRS İlişkisi
Faaliyet raporu, Türk Ticaret Kanunu (TTK) ve ilgili yönetmelik gerekliliklerine tabi bir belgedir — "TTK'ya göre tamamen serbest format" değil. Faaliyet raporunun her durumda bağımsız finansal denetime tabi olduğu da genellenemez; bu, şirketin statüsüne ve kapsamına göre değişir. TSRS ile uyumlu açıklamaların faaliyet raporunda sunulabilmesi, TSRS 1'e eklenen 61T paragrafı ve "Açıklamanın Yeri" hükmüne dayanır; ancak faaliyet raporu tek seçenek değildir — önemli olan yalnızca finansal tablolarla aynı dönemi kapsaması değil, aynı zamanda sunum yeri, çapraz referans, eş zamanlılık ve erişilebilirlik şartlarının da sağlanmasıdır.
Zorunluluk ve Kapsam Farkı
| Kriter | Genel sürdürülebilirlik raporu | GRI raporu | TSRS ile uyumlu açıklamalar | Faaliyet raporu |
|---|---|---|---|---|
| Hukuki nitelik | Çerçeveye göre değişir | Küresel raporlama standardı | KGK'nin belirlediği yasal açıklama gerekliliği | TTK ve ilgili yönetmeliğe tabi belge |
| Hedef kullanıcı | Çeşitli paydaşlar | Tüm paydaşlar (paydaş kapsayıcılığı) | Genel amaçlı finansal raporların asli kullanıcıları (yatırımcı odaklı) | Ortaklar, yatırımcılar, kamu |
| Önemlilik | Çerçeveye göre değişir | Etki önemliliği | Finansal önemlilik (tek yönlü) | Finansal/ticari önemlilik |
| Kapsam/sınır | Çerçeveye göre değişir | Şirketin belirlediği raporlama sınırı | TSRS'nin tanımladığı raporlama sınırı (organizational boundary) | Şirket/topluluk (TTK'ya göre) |
| Konu kapsamı | Değişken | Ekonomik, çevresel, sosyal konular (geniş) | Sürdürülebilirlikle ilgili, finansal açıdan önemli risk ve fırsatlar | Finansal ve operasyonel performans |
| Sunum yeri | Değişken | Ayrı rapor veya web sitesi | 61T paragrafına göre faaliyet raporu veya diğer uygun yerler | Ayrı belge (bazen TSRS açıklamalarını içerebilir) |
| Güvence | Genellikle yok/isteğe bağlı | Zorunlu değil, isteğe bağlı dış güvence alınabilir | Zorunlu, sınırlı güvence (05.09.2024 KGK kararı) | Kapsama göre değişen finansal denetim |
| Dönem | Değişken | Genellikle yıllık | Finansal tablolarla aynı raporlama dönemi | Finansal tablolarla aynı dönem |
| Birincil amaç | Değişken | Etki şeffaflığı, paydaş iletişimi | Yasal sürdürülebilirlik açıklama yükümlülüğü | Finansal/operasyonel hesap verebilirlik |
| Diğer raporların yerine geçme durumu | — | TSRS yükümlülüğünü karşılamaz | GRI'nin yerine geçmez, tamamlayıcıdır | TSRS açıklamalarına ev sahipliği yapabilir ama TSRS'nin yerine geçmez |
Önemlilik Yaklaşımı
TSRS, ISSB mimarisini takip ettiği için finansal önemlilik (tek yönlü) yaklaşımını kullanır: sürdürülebilirlikle ilgili risk ve fırsatların şirketin nakit akışlarını, finansmana erişimini veya sermaye maliyetini nasıl etkileyebileceğine odaklanır. GRI ise etki önemliliğine dayanır. Bu iki çerçeve birlikte değerlendirildiğinde çifte önemlilik yaklaşımına yaklaşılabilir, ancak TSRS'nin kendisi çifte önemlilik ilkesini benimsemez — bu noktayı ESRS (AB'nin CSRD çerçevesi) ile karıştırmamak önemli.
Açıklama Kapsamı ve Veri Sınırları
TSRS 2 kapsamında Scope 1, 2 ve 3 sera gazı emisyonlarının açıklanması bekleniyor; ancak bu, "her raporda tam ve doğrudan zorunlu" anlamına gelmiyor. Kapsam kararına göre, eşikleri aşarak kapsama giren şirketler için ilk iki raporlama döneminde Kapsam 3 emisyon verilerinin hesaplanmasına muafiyet sağlanıyor (KGK duyurusu).
Güvence Denetimi
5 Eylül 2024 tarihli ve 32653 sayılı Resmî Gazete kararıyla, TSRS kapsamındaki şirketlerin sürdürülebilirlik açıklamaları için bağımsız güvence denetimi zorunlu hâle getirildi; süreç şu an sınırlı güvence seviyesinde yürütülüyor. Gönüllü GRI raporlarında dış güvence zorunlu değil, ancak isteğe bağlı olarak alınabilir — "GRI raporları hiçbir zaman dış güvenceye tabi olmaz" genellemesi doğru değil. Süreci adım adım TSRS Sınırlı Güvence Denetimi Nedir? yazımızda ele aldık.
Raporun Sunulduğu Yer
TSRS ile uyumlu açıklamalar, pratikte faaliyet raporunun bir bölümü olarak sunulabilir — TSRS 1'e eklenen 61T paragrafı buna izin veriyor. Ancak "önemli olan yalnızca finansal tablolarla aynı dönemi kapsaması" tek koşul değil; sunum yeri, çapraz referans, eş zamanlılık ve erişilebilirlik hükümleri de birlikte sağlanmalı.
GRI Verileri TSRS'de Yeniden Kullanılabilir mi?
GRI raporlaması için toplanan bazı veriler (enerji tüketimi, emisyon verileri, çalışan verileri), tanım, kapsam, konsolidasyon sınırı, dönem, metodoloji ve güvence izi TSRS'nin gerektirdikleriyle uyumluysa TSRS açıklamaları için de kullanılabilir. Ancak bu otomatik bir eşleşme değil — her veri noktasının bu altı unsur bakımından uyumlu olduğunu ayrıca kontrol etmek gerekiyor.
GRI raporu hazırlayan şirketlerde sık görülen bir beklenti, "veri zaten var, TSRS hızlı çıkar" varsayımı. Veri gerçekten yeniden kullanılabilir olsa da, TSRS'nin gerektirdiği finansal önemlilik analizi ve güvence denetimine uygun belgeleme, GRI sürecinde genellikle ayrıca kurulması gereken unsurlar.
GRI ve TSRS Birlikte Nasıl Yürütülür?
Önerilen yaklaşım, veri toplama altyapısını ortak kurmak: enerji, emisyon, su, çalışan verisi gibi temel göstergeleri tek bir sistemde toplayıp bu veriyi hem GRI'nin paydaş odaklı anlatısında hem TSRS'nin finansal önemlilik odaklı formatında kullanmak. Bu, mükerrer veri toplama yükünü azaltabilir ve iki raporun tutarlı rakamlar kullanmasına yardımcı olabilir; ancak mükerrer toplamayı tamamen ortadan kaldırdığını veya tutarlılığı garanti ettiğini söylemek doğru olmaz — her veri noktasının uyumluluğu ayrıca kontrol edilmeli.
Geçiş Kontrol Listesi
- Kapsam kararı: hangi TSRS 1/TSRS 2 gereklilikleri şirketi bağlıyor?
- Konsolidasyon sınırı: hangi bağlı ortaklıklar dahil?
- Önemlilik: finansal önemlilik değerlendirmesi yapıldı mı?
- Veri sahipleri: her gösterge için sorumlu belirlendi mi?
- Metodoloji: hesaplama yöntemleri GRI ile TSRS arasında uyumlu mu?
- İç kontrol: veri onay ve düzeltme süreci tanımlı mı?
- Karşılaştırmalı bilgiler: önceki dönem verileriyle tutarlılık sağlandı mı?
- Geçiş muafiyetleri: Kapsam 3 gibi muafiyetlerden hangileri uygulanabilir?
- Güvence izi: veri kaynağından rapora kadar izlenebilirlik var mı?
- Yayımlama yeri: faaliyet raporu mu, ayrı belge mi, hangi hükme göre?
Sıkça Sorulan Sorular
GRI raporu TSRS yerine geçer mi?
Hayır. GRI küresel bir raporlama standardıdır ama TSRS'nin gerektirdiği finansal önemlilik odaklı, güvence denetimli açıklama setini tek başına karşılamaz.
TSRS raporu ile faaliyet raporu aynı belge mi?
Hayır, ama TSRS ile uyumlu açıklamalar TSRS 1'in 61T paragrafına göre faaliyet raporunun bir bölümü olarak sunulabilir; sunum yeri ve çapraz referans şartları da ayrıca sağlanmalı.
Hem GRI hem TSRS hazırlamak veri toplama yükünü ikiye mi katlıyor?
Ortak bir veri altyapısı kurulduğunda mükerrer toplama azaltılabilir; ancak her veri noktasının tanım, kapsam, dönem ve metodoloji bakımından uyumlu olduğu ayrıca kontrol edilmeli.
CDP raporu da TSRS'nin yerine geçer mi?
Hayır, CDP de gönüllü bir açıklama sistemidir ve iklim/su/orman gibi özel konulara odaklanır; TSRS'nin kapsamlı ve zorunlu yapısını karşılamaz.
Sürdürülebilirlik raporu hazırlamayan bir şirket TSRS kapsamına girebilir mi?
Evet. Hiç gönüllü rapor hazırlamamış olmak, TSRS eşiklerini aşan bir şirketi yükümlülükten muaf tutmaz.
Kaynaklar
- KGK, Sürdürülebilirlik Sayfası
- KGK, TSRS Uygulama Kapsamı Duyurusu
- GRI, GRI Standartları
- CDP, Resmî Site
- IFRS Foundation, SASB Standards
Sonuç
"Sürdürülebilirlik raporu" ve "TSRS ile uyumlu açıklamalar" aynı şey değil — biri şemsiye bir kavram, diğeri KGK'nin belirlediği yasal ve güvence denetimli bir açıklama seti. Zaten bir GRI raporu hazırlıyorsanız bu iyi bir başlangıç noktası, ama TSRS'nin gerektirdiği ek unsurları (finansal önemlilik değerlendirmesi, güvence denetimi hazırlığı) ayrıca planlamanız gerekiyor.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki veya mali danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat ve KGK düzenlemeleri değişebilir; güncel durumu doğrudan KGK kaynaklarından teyit ediniz.
Mevcut raporlama sürecinizi TSRS'ye nasıl entegre edeceğinizi birlikte planlayalım.
TSRS Danışmanlığı Hizmetimizi İnceleyin →Yazar hakkında: Ersin Çetin, 10 yılı aşkın süredir sürdürülebilirlik raporlama ve karbon danışmanlığı projeleri yürütüyor; EUROPECARBON bünyesinde bu alanda danışmanlık veriyor.