Kimya Sektörü Su Verimliliği Belgesi | NACE 20
Kimya, boya, deterjan, gübre ve ilgili NACE 20 faaliyetlerinde kapsam kontrolü; güncel resmî kılavuzdaki statü, çalışan sayısı ve fiilî üretim birlikte incelenerek yapılır. EUROPECARBON su dengesi, tesis özelinde sayaç planı, Mavi Belge başvuru hazırlığı ve Yeşil Belge yol haritası için teknik danışmanlık sunar.
NACE 20 kimya tesisleri Su Verimliliği Belgesi almak zorunda mı?
Her NACE 20 tesisi otomatik olarak yükümlü değildir. Endüstriyel işletmede faaliyetin güncel Endüstriyel Su Verimliliği Sistem Kurulumu Kılavuzu Ek-1 listesinde “YÜKÜMLÜ” olarak tanımlanması ve çalışan sayısının 49'dan fazla olması şartları birlikte değerlendirilir. Bakanlık SSS, Soru 37–38.
OSB, serbest bölge veya endüstri bölgesi yönetiminin kendi yükümlülüğü, bölge içindeki kimya işletmesinin bireysel kapsam kararının yerine geçmez. İşletmenin NACE kodu, çalışan sayısı, fiilî üretimi, tesislerin fiziksel ve operasyonel bütünlüğü ayrı incelenir. Bakanlık SSS, Soru 11 ve 37–43.
Kimler kapsam dışında veya gönüllü olabilir?
Kesin kapsam dışı kararı yalnızca ticari unvana, OSB konumuna veya tek bir NACE kaydına dayanarak verilmez. Kılavuzda gönüllü sayılan faaliyetler ile yükümlü listede bulunup çalışan sayısı 50'nin altında kalan işletmeler gönüllü başvuru kapsamında değerlendirilebilir; resmî kapsam kararı yetkili idareye aittir. Bakanlık SSS, Soru 2 ve 11.
Termal Proseslerde Suyun Kritik Rolü ve Geri Kazanım
Kimya tesislerinde su; ürün ve reçeteye bağlı olarak hammadde, çözücü, temizlik akışkanı, buhar üretim girdisi veya soğutma ortamı olarak kullanılabilir. Önemli kullanım noktaları reaktör ceketleri, soğutma kuleleri, kazanlar, scrubber sistemleri ve ekipman yıkamalarıdır; öncelik tesisin ölçülmüş su dengesiyle belirlenir.
Tarım ve Orman Bakanlığı, endüstriyel faaliyetlerde ölçüm, mevcut durum analizi, hedef, planlama ve eğitim bileşenlerini içeren bir su verimliliği sistemi kurulmasını öngörür. Kimya tesisindeki tekniklerin seçimi, NACE koduna uygun resmî sektörel rehber ile tesis verilerinin birlikte değerlendirilmesine dayanır. Resmî belgelendirme kılavuzları.
Kirlilik Yükü ve Sıfır Sıvı Deşarjı (ZLD) Vizyonu
Kimya atıksuyunun karakteri üretime göre değişebilir; KOİ, tuzluluk, renk, solvent veya belirli tehlikeli bileşenler tasarım açısından incelenebilir. Sıfır Sıvı Deşarjı (ZLD), bütün kimya tesisleri veya Yeşil Belge başvuruları için genel bir zorunluluk değildir. Membran, ileri oksidasyon veya evaporasyon seçenekleri atıksu karakteri, konsantre yönetimi, enerji ihtiyacı ve ekonomik fizibiliteye göre değerlendirilir.
- Soğutma Kulesi Yönetimi: Kule blöfünün geri kazanımı; besi ve blöf suyu kimyası, oluşacak konsantrenin yönetimi, hedef kullanım kalitesi ile teknik ve ekonomik fizibilite birlikte değerlendirilerek planlanır.
- Scrubber (Gaz Yıkama) Devridaimi: Scrubber suyunun devridaim sınırları; pH, iletkenlik, sıcaklık, kirletici birikimi, emisyon performansı ve proses güvenliği birlikte değerlendirilerek belirlenir.
- Reaktör ve Tank CIP Yıkamaları: Ürün güvenliği ve çapraz bulaşma şartları korunarak yıkama reçetesi, yüksek basınçlı düşük debili ekipman, üretim sıralaması ve uygun son durulama suyu kullanımı değerlendirilir.
Kimya Fabrikalarında Su Nerede ve Nasıl Tasarruf Edilir?
Aşağıdaki uygulamalar kimya tesislerinde değerlendirilebilecek teknik seçeneklerdir. Uygunluk ve gerçek su kazanımı; ürün reçetesi, kalite şartları, proses güvenliği, mevcut ekipman, su kimyası ve ölçülmüş baz tüketim üzerinden belirlenir. Yüzdesel sonuç veya belge başarısı peşinen garanti edilmez.
Reaktör ceketlerinde kullanılan soğutma akımı, proses sıcaklık ve güvenlik şartları korunarak kapalı devre soğutma kulesi veya chiller seçenekleri açısından incelenir.
Tesis verisiyle doğrulanırBoya ve polimer tesislerinde reaktör ve tank yıkamaları önemli kirletici yük kaynaklarından biri olabilir. Ürün güvenliği ve çapraz bulaşma şartları uygunsa son durulama suyunun sonraki batch'in ilk kaba yıkamasında kullanılması değerlendirilebilir.
Kalite şartıyla değerlendirilirScrubber suyunun devridaimi; emisyon performansı, pH, iletkenlik, sıcaklık ve kirletici birikimi izlenerek proses ve çevre şartlarına göre değerlendirilir.
Emisyon performansı korunurDistilasyon ve vakum reaktörlerinde kullanılan sıvı halkalı vakum pompası suyunun, sıcaklık, kirletici birikimi ve ekipman gereklilikleri uygunsa ısı eşanjörüyle soğutularak yeniden kullanılması değerlendirilebilir.
Teknik uygunluk aranırKondens kalitesi, kontaminasyon riski, basınç ve sıcaklık koşulları uygunsa kondens dönüşü su ve enerji verimliliği açısından değerlendirilir.
✓ Termal ve Su Geri KazanımıSayaç ve veri aktarım ekipmanı, tesisin patlayıcı ortam risk değerlendirmesi ve zon sınıflandırmasına göre yetkin teknik kişilerce seçilir.
Risk sınıfına göre tasarlanırKimya sektöründe NACE kodları nasıl değerlendirilir?
NACE 20 alt kodları kimyasal ürün gruplarını ayırır; ancak aşağıdaki faaliyet adı tek başına yükümlülük kararı değildir. Güncel resmî kılavuzun Ek-1 statüsü, çalışan sayısı ve tesiste fiilen yapılan üretim birlikte kontrol edilmelidir. Bakanlık SSS, Soru 37–38.
| NACE Kodu | Faaliyet Sektörü ve Tesis Tipi | Yükümlülük Durumu |
|---|---|---|
| 20.11 - 20.14 | Temel Kimyasallar ve Gazlar: Endüstriyel gazlar, inorganik ve organik temel kimyasallar, solvent sentezi. | Güncel Ek-1'den doğrula |
| 20.15 - 20.16 | Gübre ve Plastik Hammadde: Azotlu/fosfatlı gübre ile birincil formda plastik, polimer ve reçine imalatı. | Güncel Ek-1'den doğrula |
| 20.20 | Haşere İlaçları ve Zirai Kimyasallar: Pestisit ve tarımsal kimyasalların imalatı. | Güncel Ek-1'den doğrula |
| 20.30 | Boya, Vernik ve Kaplama: Boya, matbaa mürekkebi ve macun imalatı. | Güncel Ek-1'den doğrula |
| 20.41 - 20.42 | Sabun, Deterjan ve Kozmetik: Temizlik ürünleri, parfüm ve kozmetik imalatı. | Güncel Ek-1'den doğrula |
| 20.52, 20.53, 20.59 | Tutkal, Uçucu Yağlar ve Diğer Kimyasallar: Tutkal, uçucu yağlar ve diğer sınıflandırılmış kimyasal ürünler. | Güncel Ek-1'den doğrula |
| 20.60 | Suni ve Sentetik Elyaf: Sentetik elyaf imalatı. | Güncel Ek-1'den doğrula |
OSB yönetimi ile işletmenin kapsamını ayırın
OSB, serbest bölge veya endüstri bölgesi yönetimi ayrı bir yükümlü sınıfıdır. Bölge içinde bulunan kimya işletmesinin kapsamı ise kendi NACE kodu, çalışan sayısı, fiilî üretimi ve tesis bütünlüğü üzerinden ayrıca değerlendirilir. Bakanlık SSS, Soru 11 ve 43.
Mavi Belge ve Yeşil Belge şartları nelerdir?
Mavi Belge su verimliliği sisteminin kurulması, mevcut durumun belirlenmesi, hedef, planlama, ölçüm ve eğitim altyapısına odaklanır. Endüstriyel tesis Mavi Belgeden sonra Yeşil Belge kriterlerini sağlayarak daha erken başvurabilir; beş yıl başvuru için tanınan azami süredir. Bakanlık SSS, Soru 1 ve 4.
| Kriter | Mavi Su Verimliliği Belgesi | Yeşil Su Verimliliği Belgesi |
|---|---|---|
| Yönetim altyapısı | Ekip, mevcut durum, hedefler, planlar, eğitim ve izleme düzeni kurulur. | Performans ve ileri uygulamalar güncel kılavuza göre kanıtlanır. |
| Ölçüm | Su ve atıksu verileri ölçülür veya bilimsel yöntemlerle hesaplanır. | Mavi Belge sonrasındaki dönemde tüketimler sayaçlarla düzenli ölçülüp kaydedilir. SSS, Soru 19 |
| Geleneksel olmayan kaynak | %10 kriteri doğrudan Mavi Belge hedefi olarak zorunlu değildir. SSS, Soru 7 | Endüstriyel tesislerde toplam su kullanımının %10'unun geleneksel olmayan su kaynaklarından sağlanması kriteri uygulanır. Güncel endüstriyel kılavuz |
| Sektörel teknikler | NACE ve proseslere uygun eylemler planlanır. | NACE koduna uygun resmî su verimliliği rehberindeki teknikler uygulanır. Bakanlık rehberleri |
| TS ISO 46001 | Mavi Belge aşamasında otomatik sertifika şartı olarak sunulmaz. | İlk Yeşil Belge başvurusunda aranmaz; Yeşil Belge yenilemesinde zorunludur. Güncel endüstriyel kılavuz |
Başvuru nereye ve nasıl yapılır?
Su Verimliliği Belgesi başvuruları yalnızca Tarım ve Orman Bakanlığının Su Verimliliği Bilgi Sistemi üzerinden dijital olarak yapılır. Elden, posta, faks veya e-posta ile gönderilen yeni başvurular değerlendirmeye alınmaz. SVBS'ye giriş · Bakanlık SSS, Soru 3 ve 5.
- Yetkili kullanıcı SVBS'ye giriş yapar ve tesis kaydını kontrol eder.
- Endüstriyel işletme kategorisi, NACE kodları, çalışan sayısı ve fiilî faaliyet bilgileri beyan edilir.
- Güncel kılavuz ve sistem yönlendirmelerine göre veri, plan ve kanıt dosyaları yüklenir.
- Başvuru dijital olarak gönderilir; bildirilen eksiklikler sistem üzerinden tamamlanır.
- Değerlendirme sonucu, yıllık veri güncellemeleri ve sonraki belge adımları SVBS'den takip edilir.
Kimya tesislerinde temsili su dengesi ve sayaçlandırma planı
Aşağıdaki tablo örnek bir kimya tesisinde ana su girişi, reaktör ve CIP, soğutma, kazan, scrubber, geri kazanım ve deşarj akımlarının nasıl izlenebileceğini gösterir. Bu bir temsili örnektir; gerçek ölçüm planı tesisin P&ID'leri, prosesleri, ATEX risk değerlendirmesi ve mevcut cihaz altyapısına göre hazırlanır. Bakanlık SSS, Soru 19.
| Temsili ölçüm noktası | İzlenen akım | Kayıt amacı | Tesis özelindeki kontrol |
|---|---|---|---|
| Ana su girişleri | şebeke, kuyu ve diğer kaynaklar | Kaynak bazlı toplam çekiş | Her kaynak ayrı izlenir. |
| Reaktör/CIP hattı | Üretim ve yıkama suyu | Batch ve ürün bazlı tüketim | Çapraz bulaşma ve kalite şartları |
| Soğutma kulesi | Besi, blöf ve uygun dönüş akımları | Çevrim ve kayıp analizi | Su kimyası, korozyon ve mikrobiyoloji |
| Kazan dairesi | Besi suyu, blöf ve kondens dönüşü | Su-enerji dengesinin kurulması | Kondens kalitesi ve kontaminasyon |
| Scrubber | Besi, devridaim ve blöf | Su ile emisyon performansını birlikte izleme | pH, iletkenlik ve kirletici birikimi |
| Geri kazanım çıkışı | Arıtılmış atıksu veya alternatif kaynak | Yeniden kullanım miktarını doğrulama | Hedef kullanımın kalite gerekliliği |
| Nihai deşarj | Tesis dışına verilen atıksu | Su-atıksu kütle dengesi | Arıtma giriş/çıkış ayrımı |
Karşılaştırmada ürün türü, batch büyüklüğü, ürün konsantrasyonu, reçete, temizlik sıklığı ve kapasite kullanım oranı birlikte değerlendirilmelidir. Baz dönem ve normalizasyon yöntemi açıkça tanımlanmadan yalnızca m³/ton sonucu üzerinden tesis performansı hakkında kesin hüküm verilmemelidir.
Kimya fabrikalarında belge takvimi nasıl hesaplanır?
Kapsama giren endüstriyel kuruluşlar için ilk Mavi Belge tarihi, tesisin yükümlülüğünün oluştuğu tarih ve güncel geçiş hükümleriyle doğrulanır. Mavi Belgenin ardından Yeşil Belgeye daha erken başvurulabilir; beş yıl başvuru için tanınan azami süredir. Bakanlık SSS, Soru 4, 42 ve 48.
Faaliyetin güncel kılavuz Ek-1'de yükümlü olması ve çalışan sayısının 49'dan fazla olması birlikte kontrol edilir.
OSB yönetiminin yükümlülüğü, bölge içindeki işletmenin kapsam kararının yerine geçmez; iki yapı ayrı değerlendirilir.
Müşteri talepleri veya sürdürülebilirlik değerlendirmeleri ölçüm ve yönetim altyapısından yararlanabilir; bu durum otomatik uyum, puan veya belge sonucu sağlamaz.
Resmî SSS, mevcut yükümlüler için 27 Haziran 2026 tarihine atıf yapar. Tesis özelindeki süre güncel kapsam ve geçiş hükümleriyle doğrulanmalıdır.
Resmî Takvimden DoğrulaYeşil Belge için süre Mavi Belgenin alınmasını izleyen azami beş yıldır; kriterler daha önce sağlanırsa erken başvuru mümkündür.
Mavi Belgeden Sonraİlk Yeşil Belge başvurusunda aranmaz; Yeşil Belge yenileme başvurusunda zorunludur. Güncel endüstriyel kılavuzdan doğrulanmalıdır.
Sistematik YönetimKimya Tesisleri İçin 4 Adımlı Kurulum Süreci
EUROPECARBON kapsam kontrolü, su dengesi, ölçüm planı, hedef ve eylem planı ile dijital başvuru hazırlığında teknik danışmanlık sunar. Ekipman ve proje kararları tesis risk değerlendirmesiyle oluşturulur; belge düzenleme ve resmî kapsam kararı Tarım ve Orman Bakanlığının yetkisindedir.
Tesisin P&ID şemaları üzerinden reaktör ceketleri, scrubber hatları, soğutma kuleleri ve atıksu deşarj noktaları incelenerek fabrikanın "Su Kütle Denkliği" haritası çıkarılır.
Önemli su kullanım noktaları belirlenir. ATEX alanındaki ekipman gereksinimi zon sınıflandırmasına göre değerlendirilir; uygun görülen veriler SCADA/PLC sistemine aktarılır.
Teknik seçenekler, sorumlular, hedefler ve iş termin planı hazırlanır; başvuru kanıtları SVBS formatına göre düzenlenir. Başvuru sonucu Bakanlık değerlendirmesine bağlıdır.
Mavi Belge sonrasında ölçülen performans, geleneksel olmayan su kaynakları, sektörel rehber teknikleri ve TS ISO 46001 yenileme kriteri izlenir; otomatik puan veya belge sonucu taahhüt edilmez.
Başvuru için gerekli veriler ve hizmet çıktıları nelerdir?
Kimya tesisi başvuru hazırlığında kapsamı, su dengesini, üretim yoğunluğunu ve izleme yöntemini doğrulayacak kayıtlar gerekir. Bakanlık SSS'sine göre başvuruda sunulan veriler başvuru tarihinden önceki takvim yılına ait olmalıdır; nihai veri ve belge formatı güncel SVBS teknik yardım kılavuzundan kontrol edilir. Bakanlık SSS, Soru 5 ve 14.
Başlangıçta gerekli veriler
- Güncel NACE kodları, kapasite raporu ve fiilî üretim bilgileri
- Çalışan sayısı ve tesis/lokasyon kayıtları
- Başvuru öncesi takvim yılına ait kaynak bazlı su tüketimleri
- Ürün, batch, reçete ve üretim miktarları
- P&ID, sayaç listesi, kalibrasyon ve varsa SCADA kayıtları
- Soğutma, kazan, scrubber, CIP ve atıksu akışları
- Atıksu kalite analizleri ve yeniden kullanım kayıtları
Hizmet sonunda oluşturulan çıktılar
- Kapsam ve boşluk analizi notu
- Su akış şeması ve kütle dengesi
- Tesis özelinde sayaçlandırma matrisi
- Birim ürün göstergesi ve baz dönem yaklaşımı
- Hedefler, sorumlular ve eylem/iş termin planı
- SVBS başvuru kanıt dosyası
- Yeşil Belge geçiş ve izleme yol haritası
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Kimya tesislerinde kapsam, proses ölçümü, yeniden kullanım, OSB ayrımı, ZLD ve ATEX alanlarında sayaç seçimi hakkında doğrudan cevaplar.
Fabrikanız İçin
Yasal Yükümlülük Analizi
Kimya, boya veya deterjan tesisinizin NACE kodu, çalışan sayısı, fiilî faaliyeti ve mevcut su ölçüm altyapısını paylaşın. İlk aşamada ön kapsam değerlendirmesi yapalım; ayrıntılı mühendislik çalışmasının kapsamını ayrıca belirleyelim.
- Bakanlık veri tabanı üzerinden NACE kontrolü
- OSB yönetimi ve işletme kapsamının ayrıştırılması
- ATEX risk sınıfına göre ölçüm noktalarının ön incelemesi
- ISO 46001 Belgelendirme maliyet ve bütçe analizi
Sürdürülebilirlik Yolculuğunuz
Diğer Sektörler İçin Su Verimliliği Danışmanlığı
Diğer endüstriyel faaliyetler için hazırlanan sektör sayfalarına aşağıdan ulaşabilirsiniz. Her işletmenin kapsamı kendi NACE kodu, çalışan sayısı ve fiilî faaliyeti üzerinden ayrıca değerlendirilir.
Resmî kaynaklar ve editoryal açıklama
Bu sayfadaki kapsam, başvuru ve belge kriterleri Tarım ve Orman Bakanlığının güncel SSS ve uygulama kılavuzlarına dayandırılmıştır. Mevzuat ve dijital sistem gereklilikleri değişebileceğinden tesis özelindeki değerlendirme başvuru tarihinde yeniden doğrulanmalıdır.
Bu sayfa EUROPECARBON tarafından ticari danışmanlık hizmetinin kapsamını açıklamak amacıyla hazırlanmıştır. EUROPECARBON belge veren makam değildir; resmî kapsam ve belge kararı Tarım ve Orman Bakanlığına aittir. Belge sonucu, belirli tasarruf oranı, EcoVadis veya başka bir üçüncü taraf program puanı garanti edilmez.
Kurumsal yaklaşım için Hakkımızda sayfasını inceleyebilir, tesis özelindeki sorularınız için iletişime geçebilirsiniz.
Yayın tarihi: · Son güncelleme: