Cam ve Seramik Sektörü Su Verimliliği Belgesi:
NACE 23 Mavi ve Yeşil Belge Rehberi
NACE 23 kapsamındaki cam ve seramik tesisleri için yükümlülük; faaliyet kodu, çalışan sayısı ve tesisin hukuki konumu birlikte değerlendirilerek belirlenir. Bu rehber, Mavi ve Yeşil Belge kriterlerini, tesis verilerini ve proses bazlı iyileştirme seçeneklerini açıklar.
Kısa cevap: Cam ve seramik tesisleri Mavi Belge kapsamında mı?
Güncel Endüstriyel Su Verimliliği Sistem Kurulumu Kılavuzu Ek-1'de statüsü “YÜKÜMLÜ” olan ve 49'dan fazla çalışanı bulunan üretim tesisleri su verimliliği sistemini kurup belge başvurusu yapmakla yükümlüdür. Fiilî nihai üretim ile resmî NACE kayıtları uyumlu olmalıdır. OSB yönetimi ile OSB içindeki işletmenin yükümlülükleri ayrı değerlendirilir. Mavi Belge için sistem, planlama, ölçüm-izleme, eğitim ve raporlama gerekir; belirli bir teknoloji veya her tesiste SCADA kullanımı genel şart değildir.
Cam ve Seramik Tesisleri Gerçekten Kapsamda mı?
Kapsam yalnızca “NACE 23” veya “OSB içinde olma” bilgisiyle belirlenmez. Güncel Endüstriyel Su Verimliliği Sistem Kurulumu Kılavuzu Ek-1'deki statü, fiilî ana faaliyet, resmî NACE kaydı ve çalışan sayısı birlikte incelenir. Bakanlığın güncel SSS açıklaması.
| Durum | İlk değerlendirme | Gerekli teyit | Önerilen işlem |
|---|---|---|---|
| Kılavuz Ek-1'de “YÜKÜMLÜ” + 49'dan fazla çalışan | Su verimliliği sistemi kurma ve belge başvurusu yükümlülüğü bulunur. | Fiilî nihai üretim, resmî NACE kaydı ve çalışan sayısı | Yönetmelik Ek-3 kriterlerine göre sistem ve Mavi Belge dosyası hazırlanır. |
| Kılavuz Ek-1'de “YÜKÜMLÜ” + 50'den az çalışan | Endüstriyel işletme için belge başvurusu gönüllüdür. | Başka bir yükümlü sınıfına girip girmediği | Durum kayıt altına alınır; gönüllü Mavi veya Mavi-Yeşil Belge seçeneği değerlendirilebilir. |
| OSB, serbest bölge veya endüstri bölgesi yönetimi | Bölge yönetiminin kendi sistem kurma yükümlülüğü vardır. | Başvuru sahibi tüzel kişilik ve ortak altyapı sınırları | Bölge ölçeğinde plan, izleme ve raporlama hazırlanır. |
| OSB içindeki endüstriyel fabrika | OSB yönetimi ile işletmenin yükümlülükleri ayrı değerlendirilir. | Kılavuz Ek-1 statüsü ve 49'dan fazla çalışan şartı | şartları birlikte sağlayan işletme, OSB'den ayrı ve münferit başvuru yapar. |
| Birden çok veya karma faaliyet | Esas faaliyet ve kapsamdaki prosesler birlikte değerlendirilir. | Ticaret sicili, kapasite raporu, SGK kayıtları ve faaliyet dağılımı | NACE ve organizasyon kapsamı belgelenerek başvuru sınırı tanımlanır. |
Bu tablo genel karar desteğidir; bağlayıcı kapsam kararı başvuru sahibinin güncel kayıtları ve Bakanlığın uygulama esasları üzerinden verilir.
Mavi Belge ve Yeşil Belge Arasındaki Fark Nedir?
Mavi Belge sistemin kurulduğunu; Yeşil Belge ise ileri seviye sektörel kriterlerin karşılandığını gösterir. Belgeyi Europecarbon değil, Bakanlık düzenler.
| Karşılaştırma | Mavi Su Verimliliği Belgesi | Yeşil Su Verimliliği Belgesi |
|---|---|---|
| Temel amaç | Su verimliliği sisteminin kurulması ve işler hâle getirilmesi | Sektörel ileri seviye performans ve uygulama kriterlerinin karşılanması |
| Kriter kaynağı | Yönetmelik Ek-3 | Yönetmelik Ek-4 |
| Planlama | Mevcut durum, hedefler, tedbirler ve beş yıllık uygulama takvimi hazırlanır. | Uygulamalar ve performans sonuçları sektörel kriterlere göre kanıtlanır. |
| Yeşil Belge kriterleri | – | Toplam su kullanımının en az %10'unun geleneksel olmayan su kaynaklarından sağlanması, NACE koduna uygun su verimliliği rehberindeki uygulanabilir tekniklerin hayata geçirilmesi ve TS ISO 46001 şartının karşılanması gerekir. TS ISO 46001 ilk Yeşil Belge başvurusunda aranmaz; Yeşil Belge yenileme başvurusunda zorunludur. |
| Teknoloji yaklaşımı | Ölçme ve izleme gerekir; kullanılacak teknoloji tesis ölçeğine göre seçilir. | Uygulanabilir teknikler; su kalitesi, ürün kalitesi, çevresel etkiler ve fizibiliteyle değerlendirilir. |
| Başvuru ve karar | Bilgi sistemi üzerinden Bakanlığa başvurulur; nihai kararı Bakanlık verir. | Ek-4 kanıtları Bakanlıkça değerlendirilir; gerektiğinde yerinde inceleme yapılabilir. |
| Geçerlilik | Su verimliliği belgeleri beş yıl geçerlidir; yükümlüler süre dolmadan üç ay önce yenileme başvurusu yapar. | |
Resmî kriter kaynağı: 2026 Endüstriyel Faaliyetler İçin Su Verimliliği Sistemi Kılavuzu, Tablo 2. Kriterler başvuru tarihindeki güncel Bakanlık dokümanları üzerinden teyit edilmelidir.
Cam ve Seramik Üretiminde Farklı Su Kullanım Noktaları
Cam ve seramik aynı NACE 23 ailesinde görünse de üretim akışları aynı değildir. Camda fırın/kalıp soğutma ve rodaj; seramikte slip, püskürtmeli kurutucu, sır ve ekipman yıkama akımları ayrı değerlendirilmelidir.
Endüstriyel yükümlülük tespitinde güncel Kılavuz Ek-1'de “YÜKÜMLÜ” statüsü ile 49'dan fazla çalışan şartı birlikte aranır. Yükümlülük, belirli bir ekipmanı her tesiste zorunlu kılmaktan ziyade su verimliliği sisteminin kurulması; planlama, ölçme-izleme, eğitim, uygulama ve raporlamanın gerçekleştirilmesidir. Bakanlık SSS, Soru 37–40.
Cam üretimi: fırın, kalıp, rodaj ve yıkama
Cam ergitme ve şekillendirme hatlarında su; elektrot/ekipman ve kalıp soğutma, kompresörler, rodaj-CNC ve son yıkama noktalarında kullanılabilir. Avrupa Komisyonunun cam imalatı BAT sonuçları su tüketiminin azaltılmasını, kaçakların önlenmesini ve teknik açıdan uygulanabilir olduğunda temiz soğutma suyunun yeniden kullanılmasını destekler. Bununla birlikte tek geçişli sistemin kapalı çevrime dönüştürülmesi; ısı yükü, su kimyası, korozyon, konsantre yönetimi, ürün kalitesi ve teknik-ekonomik fizibilite doğrulandıktan sonra uygulanabilir. AB Cam İmalatı BAT Sonuçları.
Seramik üretimi: slip, sır, frit ve ekipman yıkama
Seramik karo, porselen, sıhhi ürün ve teknik seramik üretiminde su; bilyalı değirmenlerde slip hazırlama, püskürtmeli kurutucu beslemesi, sır hazırlama, hat ve ekipman temizliği ile bazı yaş arıtma adımlarında kullanılır. Yeniden kullanım kararı; reçete kimyası, renk, katı madde, ağır metal veya tuz birikimi, ürün kusuru riski ve arıtma performansı doğrulanarak verilmelidir. Avrupa Komisyonunun güncellenen Seramik İmalatı BREF çalışması proses suyu ve atıksu yönetimini alt sektör farklılıklarıyla ele alır. Avrupa Komisyonu Seramik BREF sayfası (Updated D1, Kasım 2024).
- Cam soğutma ve kompresör hattı: Plakalı eşanjör, kuru soğutucu veya kule çözümü; ısı yükü, çevrim suyu kalitesi, enerji tüketimi ve işletme güvenliği doğrulanırsa uygulanabilir.
- Seramik çamuru ve hammadde hazırlama: Değirmen, püskürtmeli kurutucu ve yıkama suları; kimyasal bileşim, katı madde, renk ve reçete etkisi doğrulanırsa uygun oranda yeniden kullanılabilir.
- Cam rodaj, yıkama ve CNC: Cam tozu içeren sular için çöktürme, santrifüj veya separatör; yüzey kalitesi ve ekipman gereklilikleri sağlanırsa devreye alınabilir.
- Yaş baca gazı arıtma: Resirkülasyon; pH, çözünmüş katı madde, kirletici birikimi, blöf, deşarj izni ve korozyon riski birlikte değerlendirildiğinde uygulanabilir.
Fabrikalarda Su Nerede ve Nasıl Tasarruf Edilir?
AŞağıdaki seçenekler, Avrupa Komisyonunun cam BAT sonuçları ve Seramik İmalatı BREF çalışması esas alınarak hazırlanmış ön değerlendirme noktalarıdır; tesise özgü uygulama kararı saha verileriyle verilir.
Tek geçişli kullanım önce ölçülür. Isı yükü, su kimyası, korozyon, iş güvenliği ve fizibilite doğrulanırsa kuru soğutucu, eşanjör veya kule bazlı kapalı çevrim uygulanabilir.
Kapalı çevrim fizibilitesiBilyalı değirmen ve püskürtmeli kurutucu yıkama suları; bileşim, renk, katı madde ve ürün kalitesi doğrulandıktan sonra uygun oranda hammadde reçetesinde yeniden değerlendirilebilir.
Kalite kontrollü geri kullanımRodaj, CNC ve yıkama suları karakterize edilir. Cam tozu ayrımı, yüzey kalitesi, ekipman üreticisi şartları ve iş güvenliği uygun bulunursa arıtılan su makineye geri beslenebilir.
Tesis bazlı taze su ikamesiSırlama ve frit hatlarından çıkan suların bileşimi reçeteye göre değişebilir. Karakterizasyon sonrasında çöktürme, filtrasyon ve uygun tesis içi kullanım seçenekleri değerlendirilir.
✓ Zararlı Atıksu ve Su KazanımıIslak yıkayıcılarda pH, çözünmüş katı madde ve kirletici birikimi izlenir; uygun arıtma, blöf ve resirkülasyon dengesi çevre izni, korozyon ve proses koşulları doğrulanırsa uygulanabilir.
✓ Çevresel Etki AzaltımıÖlçüm ve izleme Yönetmeliğin temel esaslarındandır. Dijital debimetre ve SCADA kullanımı, tesis ölçeği ve su kütle dengesi ihtiyacına göre seçilir; sayaç noktaları saha keşfinde kesinleştirilir.
Ölçüm, izleme ve veri kalitesiHangi Cam ve Seramik NACE Kodları Kapsamda?
AŞağıdaki kodlar, Bakanlığın 2026 tarihli Endüstriyel Faaliyetler İçin Su Verimliliği Sistemi Kılavuzu Ek-1'inde cam, refrakter ve seramik odağında YÜKÜMLÜ olarak listelenen 4 haneli faaliyetlerdir. Zorunluluk için ayrıca çalışan sayısının 49'dan fazla olması gerekir; 49 veya daha az çalışanı bulunan işletmeler gönüllü başvuru yapabilir.
| NACE Kodu | Resmî Ek-1 Faaliyeti | Ek-1 Statüsü | 49'dan Fazla Çalışan | Sonuç |
|---|---|---|---|---|
| 23.11 | Düz cam imalatı | YÜKÜMLÜ | Evet | Belge başvurusu zorunlu |
| 23.13 | Çukur cam imalatı | YÜKÜMLÜ | Evet | Belge başvurusu zorunlu |
| 23.14 | Cam elyafı imalatı | YÜKÜMLÜ | Evet | Belge başvurusu zorunlu |
| 23.20 | Ateşe dayanıklı (refrakter) ürünlerin imalatı | YÜKÜMLÜ | Evet | Belge başvurusu zorunlu |
| 23.31 | Seramik karo ve kaldırım taşları imalatı | YÜKÜMLÜ | Evet | Belge başvurusu zorunlu |
| 23.41 | Seramik ev ve süs eşyaları imalatı | YÜKÜMLÜ | Evet | Belge başvurusu zorunlu |
| 23.42 | Seramik sıhhi ürünlerin imalatı | YÜKÜMLÜ | Evet | Belge başvurusu zorunlu |
Kaynak: 2026 Endüstriyel Faaliyetler İçin Su Verimliliği Sistemi Kılavuzu, Ek-1. Tablo yalnızca bu sayfanın cam/seramik odağına giren 23.xx faaliyetlerini gösterir; tesisin fiilî nihai üretimi ve resmî kayıtları ayrıca doğrulanmalıdır.
OSB İçindeki Cam ve Seramik Fabrikaları
OSB yönetiminin yükümlülüğü ile OSB sınırları içindeki işletmenin yükümlülüğü ayrıdır. Güncel resmî SSS'ye göre Kılavuz Ek-1'de “YÜKÜMLÜ” olarak tanımlanan ve 49'dan fazla çalışanı bulunan işletmeler, OSB içinde olsalar dahi münferit başvuru yapar; bu iki şartı birlikte sağlamayan işletmeler yalnızca OSB konumu nedeniyle otomatik yükümlü sayılmaz. Bakanlık SSS, Soru 43 ve 50.
Sektör Fabrikaları İçin Yasal Son Tarihler
Kılavuz Ek-1'de statüsü “YÜKÜMLÜ” olan ve 49'dan fazla çalışanı bulunan üretim tesisleri sistemi kurup belge başvurusu yapmalıdır. Fiilî üretim ve resmî kayıt uyumu ayrıca kontrol edilir.
OSB, serbest bölge ve endüstri bölgesi yönetimleri ayrıca kapsamdadır. Bölge içindeki her işletme için otomatik sonuç çıkarılmaz; işletme kapsamı ayrı değerlendirilir.
Bazı alıcılar veya yeşil bina projeleri EPD, su ayak izi ya da başka çevresel veriler isteyebilir. Bu talepler CBAM'ın genel bir su ayak izi şartı değildir; sözleşme, ürün ve pazar bazında değerlendirilir.
27 Haziran 2026, mevcut endüstriyel yükümlüler için esas alınan ilk son başvuru tarihidir. Bu tarih itibarıyla söz konusu ilk süre sona ermiştir. Ancak 27 Haziran 2026 sonrasında üretime geçen ve çalışan sayısı şartını sonradan sağlayan yükümlü tesislerde, ilgili yükümlülük şartlarının birlikte oluşmasından itibaren Bakanlığın güncel SSS'sinde belirtilen 18 aylık süre dikkate alınır.
İlk Takvim Süresi Sona ErdiBakanlığın SSS açıklamasına göre yükümlüler 27 Haziran 2026'dan itibaren beş yıl izlenir. Yönetmeliğin 7'nci maddesi uyarınca Bakanlığın uygun görüşüyle başvuru süresi en fazla yedi yıla uzatılabilir.
Yatırım SüreciSu verimliliği belgeleri beş yıl geçerlidir. Yükümlüler, geçerlilik bitmeden üç ay önce yenileme başvurusu yapar.
Süreklilik ve YenilemeKaynak: Bakanlık SSS, Soru 42 ve 48 ve Su Verimliliği Yönetmeliği md. 7. Yönetmelikte ayrıca belge sürekliliği, bildirim ve iptal süreçleri düzenlenir; bu sayfa bağımsız bir “ceza tablosu” sunmaz.
Su Kütle Dengesi ve Spesifik Su Tüketimi Nasıl Hesaplanır?
Sağlıklı hedef belirlemek için taze su çekimi, tesis içi geri çevrim, ürünle çıkan su, buharlaşma, deşarj ve diğer kayıplar ayrı izlenmelidir.
Yıllık toplam su tüketimi (m³/yıl) ÷
Yıllık toplam fiili üretim miktarı (ürün miktarı/yıl)Bakanlığın güncel Endüstriyel Su Verimliliği Sistemi Kılavuzundaki spesifik su tüketimi terminolojisi esas alınmıştır.
- Temel üretim prosesleri ve yardımcı proseslerdeki su tüketimleri kapsama alınır.
- Evsel tüketim, yangın hidrantları, yeşil alan sulama, araç yıkama ve üretim dışı benzer kullanımlar spesifik su tüketimi hesabına dahil edilmez.
- Üretim kapsamında geri kazanılarak proseslere geri döndürülen sular spesifik su tüketimi hesabında ikinci kez sayılmaz.
- Farklı ürünler varsa spesifik tüketim ürün bazında ayrıca hesaplanabilir.
Temsili KPI örneği: Bir tesiste bir ay boyunca 12.000 m³ su tüketimi ve 8.000 ton fiili üretim miktarı esas alınırsa, aynı dönem için temsili spesifik su tüketimi 1,50 m³/tondur. Bu yalnızca hesaplama mantığını gösteren bir KPI örneğidir; sektörel eşik, mevzuat limiti veya performans vaadi değildir.
Cam ve Seramik Tesisleri İçin Sayaçlandırma Matrisi
AŞağıdaki noktalar örnektir. Nihai sayaç sayısı ve konumu; saha keşfi, boru koşulları, proses riski ve su kütle dengesi sonucunda belirlenir.
| Ölçüm noktası | İzlenen veri | Amaç | Önerilen kayıt | Teknik not |
|---|---|---|---|---|
| Kuyu/şebeke ana girişi | Taze su hacmi | Toplam çekiş ve fatura/kuyu kaydını doğrulamak | Sürekli veya günlük | Yasal ölçüm şartları ve kalibrasyon dikkate alınır. |
| Fırın/kalıp soğutma takviyesi | Takviye suyu ve sıcaklık | Buharlaşma, kaçak ve çevrim performansını izlemek | Vardiya/günlük | Debimetre tipi sıcaklık ve su kalitesine uygun seçilir. |
| Slip ve değirmen beslemesi | Reçeteye giren su | Ürünle çıkan suyu ve reçete dengesini hesaplamak | Parti bazlı | Üretim reçetesiyle ilişkilendirilir. |
| Rodaj/CNC hattı takviyesi | Taze su ve geri dönüş | Separasyon ve geri kullanım performansını izlemek | Günlük | Cam tozu, bulanıklık ve yüzey kalitesi birlikte izlenir. |
| Arıtma girişi/çıkışı | Debi ve kalite | Deşarj ile yeniden kullanım miktarını ayırmak | Sürekli/günlük | İlgili izin ve analiz parametreleri esas alınır. |
| Scrubber takviyesi ve blöfü | Takviye, blöf, pH ve iletkenlik | Su-kimya dengesini yönetmek | Vardiya/günlük | Resirkülasyon oranı kirletici birikimine göre belirlenir. |
Gerekli Tesis Verileri, Belgeler ve Çıktılar
Eksiksiz bir dosya, yalnızca sayaç listesinden oluşmaz; organizasyon, mevcut durum, hedef, uygulama takvimi ve izleme kanıtlarını birlikte içerir.
| Girdi/belge | İçerik | Hazırlanacak çıktı |
|---|---|---|
| Kapsam kayıtları | NACE kodu, kapasite raporu, çalışan sayısı ve tesis sınırı | Kapsam değerlendirme notu |
| Su kaynakları | Faturalar, kuyu izinleri ve başvuru tarihinden önceki takvim yılına ait su çekim/tüketim verileri; trend analizi için gerektiğinde son 12–24 aylık ek kayıtlar | Baz yıl ve tüketim eğilimi |
| Üretim verileri | Başvuru tarihinden önceki takvim yılına ait ürün grubu, fiili üretim miktarı, çalışma günü ve vardiya; trend analizi için gerektiğinde son 12–24 aylık ek üretim kayıtları | Spesifik su tüketimi ve normalizasyon tablosu |
| Proses ve altyapı | Akış şeması, sayaçlar, arıtma, deşarj ve geri kullanım hatları | Su akış şeması ve kütle dengesi |
| Organizasyon | Sorumlu personel, görevler ve eğitim kayıtları | Sorumluluk matrisi ve eğitim planı |
| İyileştirme projeleri | Tedbir, bütçe, sorumlu, termin ve izleme göstergesi | Beş yıllık su verimliliği planı |
| Başvuru kanıtları | Politika, kayıtlar, izleme sonuçları ve destekleyici belgeler | Ek-3 kriterleriyle eşleştirilmiş başvuru dosyası |
Cam ve Seramik Tesisleri İçin 4 Adımlı Kurulum Süreci
Europecarbon; kapsam doğrulama, su kütle dengesi, ölçüm planı, beş yıllık uygulama takvimi ve başvuru kanıtlarının hazırlanmasında danışmanlık sunar. Nihai teknik tasarım ve belge kararı ilgili yetkili taraflara aittir.
Fabrikadaki kuyu çekimleri, ürün içine giren su (slip nemi), fırın soğutma buharlaşmaları ve scrubber kayıpları hesaplanarak fabrikanın "Su Kütle Denkliği" haritası çıkarılır.
Su dengesi için kritik ölçüm noktaları belirlenir. Debimetre, manuel kayıt, veri kaydedici veya SCADA seçimi tesis ölçeği, sıcaklık, tortu ve veri ihtiyacına göre yapılır.
Kayıp ve iyileştirme noktaları raporlanır; sorumlu, bütçe, termin ve gösterge içeren beş yıllık plan hazırlanır. Başvuru Bakanlığa sunulur; değerlendirme ve belge kararı Bakanlığa aittir.
Projelerin sonuçları spesifik su tüketimi ve proses göstergeleriyle izlenir; Ek-4 kanıtları hazırlanır. 2026 Bakanlık Kılavuzuna göre TS ISO 46001 ilk Yeşil Belge başvurusunda aranmaz; Yeşil Belge yenileme başvurusunda zorunludur. Ek-4 kanıtları bu şartla birlikte hazırlanır.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Cam, porselen ve seramik endüstrisinin su verimliliği zorunlulukları hakkında yasal detaylar.
Fabrikanız İçin
Yasal Yükümlülük Analizi
NACE 23 kapsamında faaliyet gösteren cam, seramik veya porselen tesisiniz için ön kapsam ve veri ihtiyacı değerlendirmesi hazırlayalım. Talebiniz incelendikten sonra sizinle iletişime geçilir.
- NACE 23.X ve tesis kapsamı ön değerlendirmesi
- Çalışan sayısı ve OSB statüsü için veri kontrolü
- Fırın, slip, rodaj ve arıtma ölçüm noktaları keşfi
- Beş yıllık plan ve başvuru dosyası ihtiyaç analizi
Tesis Başvuru Formu
Sürdürülebilirlik Yolculuğunuz
Diğer Sektörler İçin Su Verimliliği Danışmanlığı
Güncel Endüstriyel Su Verimliliği Sistem Kurulumu Kılavuzu kapsamındaki diğer üretim alanları için hazırladığımız Mavi/Yeşil Belge rehberlerine aşağıdan ulaşabilirsiniz: