ESG Skoru Nedir? Nasıl Hesaplanır ve Nasıl Yorumlanır?

Ersin Çetin · Sürdürülebilirlik Uzmanı, 10+ yıl deneyim · EUROPECARBON

Yayın tarihi: 10 Haziran 2026 · Son güncelleme ve kaynak doğrulaması: 28 Temmuz 2026

ESG skoru nedir, şirketler için ESG puanı, sürdürülebilirlik değerlendirmesi görseli

Kısa cevap

Tek bir ESG skoru yoktur. "ESG skoru" bir şemsiye terimdir; sonuç, seçilen sağlayıcının (EcoVadis, MSCI, Sustainalytics, S&P Global, CDP gibi) verisine, ağırlıklandırmasına, ölçeğine ve amacına göre değişir. Bir sistemde yüksek puan iyi anlamına gelirken, başka bir sistemde yüksek puan yüksek risk anlamına gelebilir.

ESG skoru nedir?

ESG (Environmental, Social, Governance — Çevresel, Sosyal, Yönetişim), bir şirketin bu üç alandaki uygulamalarını değerlendirmek için kullanılan bir çerçevedir. "ESG skoru" ise tek bir standart ölçüm değil; onlarca bağımsız derecelendirme ve risk değerlendirme sağlayıcısının kendi metodolojisiyle ürettiği sonuçların ortak adıdır. Bir sağlayıcının skoru, başka bir sağlayıcının skoruyla doğrudan karşılaştırılamaz.

Neden tek bir ESG skoru yok?

Farklı sağlayıcılar farklı sorulara cevap arar: Bir yatırımcı "bu şirketin finansal olarak önemli ESG riskleri nedir?" sorusuna bakarken, bir alıcı şirket "bu tedarikçinin sürdürülebilirlik yönetim sistemi ne durumda?" sorusuna bakabilir. Bu farklı amaçlar; farklı veri kaynaklarına, farklı ağırlıklandırmalara ve farklı ölçeklere yol açar. Bu nedenle "şirketimizin ESG skoru kaç?" sorusunun tek bir cevabı yoktur — "hangi sağlayıcıya göre?" sorusu önce yanıtlanmalıdır.

2026 AB ESG Ratings Regulation ESG Skorlarını Nasıl Etkiliyor?

Regulation (EU) 2024/3005, ESG rating faaliyetlerinin şeffaflığı ve bütünlüğüne ilişkin AB düzenlemesidir ve 2 Temmuz 2026'dan itibaren uygulanmaktadır. Düzenleme, AB'de ESG rating hizmeti sunan sağlayıcılar için ESMA gözetimi altında yetkilendirme, tanıma ve belirli küçük sağlayıcılar bakımından kayıt rejimi öngörür. Mevcut sağlayıcılar için de bildirim ve başvuruya ilişkin geçiş hükümleri bulunmaktadır.

Önemli ayrım: Bu düzenleme şirketler için evrensel tek bir ESG skoru oluşturmaz ve genel olarak tüm şirketlere ESG skoru alma zorunluluğu getirmez. MSCI, Sustainalytics, EcoVadis, S&P Global ve CDP gibi sistemlerin amaç, veri kaynağı, ağırlıklandırma ve ölçek farklılıkları devam eder.

Resmî kaynaklar: EUR-Lex — Regulation (EU) 2024/3005 · ESMA — geçiş hükümleri ve kayıt yolları.

ESG skoru, ESG rating ve ESG risk rating farkı

Bu üç terim günlük dilde birbirinin yerine kullanılsa da metodolojik olarak farklıdır:

ESG skoru / puanı: Genellikle 0-100 gibi bir ölçekte, performans veya olgunluk düzeyini gösteren sayısal bir sonuç (ör. EcoVadis, S&P Global CSA).
ESG rating: Genellikle harf bazlı bir sınıflandırma; şirketleri belirli bir metodolojiye göre göreli olarak konumlandırabilir (ör. MSCI ESG Ratings: AAA-CCC). CDP ise klasik, tüm E-S-G boyutlarını kapsayan bir ESG rating sağlayıcısı değil; çevresel açıklama ve performans skorlama sistemidir.
ESG risk rating: Performans değil, yönetilmemiş finansal risk düzeyini ölçer; burada düşük sayı iyi, yüksek sayı kötü anlamına gelir (ör. Sustainalytics ESG Risk Rating: 0'a yakın = ihmal edilebilir risk, 40+ = ciddi risk).

Başlıca ESG değerlendirme türleri

Piyasada en sık karşılaşılan sistemler farklı amaçlara hizmet eder: MSCI ESG Ratings resmî kaynağı

EcoVadis: Şirketlerin sürdürülebilirlik yönetim sistemini Policies – Actions – Results sütunları üzerinden değerlendirir. Metodoloji; Policies, Endorsements, Measures, Certifications, Coverage, Reporting ve 360° Watch Findings olmak üzere yedi yönetim göstergesini kullanır. Değerlendirme şirketin faaliyet, büyüklük ve konumuna göre uyarlanır ve genellikle tedarik zinciri/alıcı-tedarikçi ilişkilerinde kullanılır. EcoVadis Methodology
MSCI ESG Ratings: Yatırımcılara yönelik, şirketlerin sektör içi göreli ESG risk yönetimini AAA-CCC ölçeğinde derecelendirir.
Sustainalytics ESG Risk Rating (Morningstar): Yönetilmemiş ESG riskinin finansal etkisini ölçer; yatırım kararlarında kullanılır.
S&P Global CSA: Sektöre göre uyarlanan kurumsal sürdürülebilirlik değerlendirmesidir. CSA sonuçları, 10 Şubat 2025 itibarıyla Dow Jones Best-in-Class Indices (eski adıyla DJSI) olarak adlandırılan endeks ailesinin uygunluk süreçlerinde kullanılabilir.
CDP: İklim değişikliği, su güvenliği ve doğa/orman gibi çevresel konularda açıklama ve performans skorlama sistemidir. Skorlanan kuruluşlarda sonuçlar D- ile A arasında olabilir; yanıt vermeyen veya yeterli bilgi sunmayan talep edilmiş kuruluşlar ayrı bir “Did not disclose” statüsü alabilir.

Skorlar hangi verilerle hesaplanır?

Sağlayıcıdan sağlayıcıya değişmekle birlikte, genel olarak şu veri kaynakları kullanılır:

Şirketin kendi açıklamaları (rapor, anket yanıtı, belge)
Politika ve yönetim sistemi belgeleri
KPI ve performans verileri
Olay/controversy (medya, STK, dava) taraması — ağırlığı sağlayıcıya göre değişir
Sektör maruziyeti (şirketin faaliyet gösterdiği sektörün tipik risk profili)
Yönetişim verisi (yönetim kurulu yapısı, sahiplik, etik politikalar)
Kamuya açık bilgiler (resmî kayıtlar, düzenleyici açıklamalar)

Bu kaynakların hiçbiri tek başına otomatik puan artışı sağlamaz. Karbon ayak izi hesaplaması veya yaşam döngüsü değerlendirmesi (LCA) yaptırmak, ilgili sağlayıcının kriterleriyle uyumlu ve doğru sunulduğunda destekleyici kanıt olabilir; ancak hiçbir sağlayıcı bunu otomatik skor artışı olarak garanti etmez. Aynı şekilde politika yazmak, rapor yayımlamak veya bir değerlendirmeye kaydolmak, tek başına skor artışı garantisi vermez — değerlendirme, sunulan kanıtın kalitesine ve kapsamına bağlıdır.

Çevresel, sosyal ve yönetişim göstergeleri

Çevresel, sosyal ve yönetişim alanlarında tipik göstergeler
Alan	Tipik göstergeler
Çevresel (E)	Sera gazı emisyonları, enerji yönetimi, su kullanımı, atık yönetimi, biyoçeşitlilik etkisi
Sosyal (S)	Çalışan hakları, iş sağlığı ve güvenliği, çeşitlilik ve kapsayıcılık, tedarik zinciri işçi hakları
Yönetişim (G)	Yönetim kurulu yapısı, etik ve yolsuzlukla mücadele, veri güvenliği/gizlilik, şeffaflık ve raporlama kalitesi

ESG skoru nasıl yorumlanır?

Bir skoru yorumlamadan önce üç soruyu yanıtlamak gerekir: Hangi sağlayıcı? Hangi ölçek (yüksek mi iyi, düşük mü iyi)? Hangi karşılaştırma grubu (sektör içi mi, tüm şirketler mi)? Bu sorular yanıtlanmadan "72 puan" veya "AA" gibi bir sonucun iyi mi kötü mü olduğu anlaşılamaz.

"İyi ESG skoru" neden sağlayıcıya göre değişir?

Örneğin MSCI'da "AA" göreli olarak iyi bir derece iken, Sustainalytics'te düşük bir risk puanı (ör. 12) iyi, yüksek bir risk puanı (ör. 35) kötü kabul edilir — yani aynı "yüksek sayı" bir sistemde olumlu, başka bir sistemde olumsuz anlam taşıyabilir. Evrensel olarak geçerli tek bir "iyi skor" eşiği yoktur; her sağlayıcının kendi ölçeği ve karşılaştırma metodolojisi esas alınmalıdır.

Farklı sağlayıcılardaki ölçek karşılaştırması

Başlıca ESG ve sürdürülebilirlik değerlendirme sistemlerinin karşılaştırması
Sağlayıcı/sistem	Değerlendirme amacı	Ölçek	Yüksek/düşük sonucun anlamı	Veri kaynakları	Hedef kullanıcı	Şirket katılımı	Güncelleme sıklığı
EcoVadis	Sürdürülebilirlik yönetim sistemi değerlendirmesi	0-100 puan + madalya (percentile bazlı)	Yüksek puan = güçlü yönetim sistemi	Anket + belge + dış kaynak (360° Watch); Policies–Actions–Results ve yedi yönetim göstergesi	Alıcı şirketler, tedarik zinciri	Aktif katılım (anket doldurma, belge yükleme)	Skorkart genellikle 12 ay geçerli
MSCI ESG Ratings	Yatırımcılara yönelik göreli risk yönetimi derecelendirmesi	AAA-CCC (7 basamak)	AAA = en yüksek, CCC = en düşük	Kamuya açık bilgi, şirket açıklamaları	Kurumsal yatırımcılar	Genellikle pasif (şirket katılımı olmadan da derecelendirilebilir)	Sürekli izleme yaklaşımı; veri, şirket açıklamaları ve önemli olay/controversy gelişmeleri son rating action kapsamında güncellemeye yansıyabilir
Sustainalytics ESG Risk Rating	Yönetilmemiş finansal ESG riski ölçümü	0 (ihmal edilebilir) - 40+ (ciddi risk)	Düşük puan = düşük risk (iyi)	Kamuya açık bilgi, şirket açıklamaları	Yatırımcılar, finansal kurumlar	Genellikle pasif	Periyodik tam değerlendirmeler ile metodoloji/veri süreçlerine göre ara ve olay kaynaklı güncellemeler birbirinden ayrılabilir; kesin sıklık ürün ve kapsama göre değişebilir
S&P Global CSA	Sektöre göre uyarlanan kurumsal sürdürülebilirlik değerlendirmesi	0-100 puan	Yüksek puan = güçlü performans	Şirket anketi + kamu bilgisi	Yatırımcılar ve Dow Jones Best-in-Class Indices kullanıcıları	Aktif katılım mümkündür; davet edilmeyen şirketler de değerlendirme talep edebilir ve bazı şirketler kamuya açık bilgilerle değerlendirilebilir	Yıllık
CDP	İklim/su/orman konularında açıklama ve performans skorlaması	A, A-, B, B-, C, C-, D, D-; yanıt vermeyen/yetersiz yanıt veren talep edilmiş kuruluşlar için ayrı “Did not disclose” statüsü	A = en yüksek; “Did not disclose” bir skor değildir	Şirketin CDP anketine yanıtları	Yatırımcılar, alıcı şirketler	Aktif (yıllık anket yanıtı)	Yıllık

Tabloya yalnızca güncel resmî metodoloji sayfası bulunan sağlayıcılar eklenmiştir. Her sağlayıcının tam metodolojisi kendi resmî kaynağından teyit edilmelidir; buradaki açıklamalar genel bir özettir. S&P Global CSA 2026 bilgileri.

EcoVadis ile yatırımcı odaklı ESG rating farkı

EcoVadis, öncelikle tedarik zinciri ve alıcı-tedarikçi ilişkilerinde kullanılan bir sustainability rating'dir; şirketin kendi beyanı ve belgeleriyle desteklenen bir değerlendirme sürecidir. MSCI, Sustainalytics gibi yatırımcı odaklı sistemler ise genellikle şirketin aktif katılımı olmadan, kamuya açık bilgilerle de üretilebilir ve finansal risk/yatırım kararlarına odaklanır. Bir şirketin EcoVadis'te yüksek puan alması, otomatik olarak MSCI veya Sustainalytics'te de iyi bir sonuç anlamına gelmez — farklı sorulara cevap veren farklı sistemlerdir. EcoVadis metodolojisi yönetim sistemi olgunluğunu Policies – Actions – Results üzerinden okur; bu yapı yedi yönetim göstergesiyle detaylandırılır. EcoVadis resmî metodoloji açıklaması. Hazırlık süreci için EcoVadis danışmanlığı rehberimizi inceleyebilirsiniz.

ESG skoru ile TSRS, CSRD ve GRI farkı

ESG skoru/rating bir derecelendirmedir. TSRS Türkiye’deki sürdürülebilirlik raporlama standartlarıdır. CSRD ise AB’de kurumsal sürdürülebilirlik raporlamasını düzenleyen Direktiftir; CSRD kapsamındaki şirketler European Sustainability Reporting Standards (ESRS) uyarınca raporlama yapar. GRI Standards ise kuruluşların ekonomi, çevre ve insanlar üzerindeki etkilerini raporlamasına yönelik küresel sürdürülebilirlik raporlama standartlarıdır. Yüksek bir ESG skoru veya EcoVadis madalyası, TSRS kapsamındaki raporlama yükümlülüğünün ya da CSRD/ESRS kapsamındaki AB raporlama yükümlülüklerinin yerine getirildiği anlamına gelmez. Bunlar farklı amaçlara hizmet eden, birbirinin yerine geçmeyen ayrı süreçlerdir. Detaylar için TSRS Nedir? ve TSRS-CSRD Farkı yazılarımıza bakabilirsiniz. Avrupa Komisyonu CSRD/ESRS açıklaması. GRI Standards resmî kaynağı. Kurumsal raporlama hizmetlerinin genel çerçevesi için sürdürülebilirlik raporlama sayfamıza da bakabilirsiniz.

Skoru iyileştirmek için adım adım plan

Hedef sağlayıcıyı ve metodolojiyi netleştirin

Hangi sağlayıcı, hangi skor kartı, hangi metodoloji versiyonu üzerinden değerlendirileceğinizi belirleyin.

Mevcut scorecard/metodolojiye erişin

Varsa önceki değerlendirme sonucunuzu, yoksa sağlayıcının güncel resmî metodoloji dokümanını inceleyin.

Düşük göstergeleri sınıflandırın

Hangi alanlarda (E/S/G) veya temada eksik/zayıf olduğunuzu belirleyin.

Politika–uygulama–sonuç farkını belirleyin

Yazılı bir politikanız olması, uygulamanın gerçekten yapıldığı veya ölçülebilir bir sonuç ürettiği anlamına gelmez; üçünü ayrı ayrı değerlendirin.

Veri sahiplerini atayın

Her gösterge için hangi departmanın/kişinin veri ve kanıt sorumlusu olduğunu netleştirin.

Gerçek uygulama ve KPI oluşturun

Yalnızca değerlendirme için hazırlanmış, geriye dönük belgeler yerine, şirketin gerçek yönetim sistemini yansıtan uygulamalar kurun.

Kanıt kalitesini doğrulayın

Belgelerin güncelliğini, kapsamla uyumunu ve şirket adı/tarih gibi temel bilgileri içerdiğini kontrol edin.

Controversy ve yönetişim risklerini izleyin

Medya, STK veya dava kaynaklı olumsuz haberlerin skor üzerindeki etkisini düzenli olarak takip edin.

Yeniden değerlendirme takvimi oluşturun

Sağlayıcının değerlendirme/yeniden değerlendirme döngüsüne göre bir takip planı hazırlayın.

Greenwashing ve veri kalitesi riskleri

Yanlış, eksik veya yalnızca değerlendirme için hazırlanmış (geriye dönük) veri sunmak, kısa vadede skor artışı sağlasa bile uzun vadede güven kaybına, yeniden değerlendirmede düşüşe veya paydaşlarla itibar riskine yol açabilir. Sağlayıcıların çoğu, sunulan kanıtların şirketin gerçek yönetim sistemini yansıtmasını bekler.

Sağlayıcı seçerken sorulacak sorular

Bu değerlendirmeyi kim talep ediyor (yatırımcı mı, alıcı mı, iç karar mı)?
Sağlayıcının ölçeği yüksek mi iyi, düşük mü iyi?
Karşılaştırma sektör içi mi, tüm şirketler arası mı yapılıyor?
Değerlendirme şirket katılımı gerektiriyor mu, yoksa pasif mi üretiliyor?
Sonuç ne sıklıkla güncelleniyor?

Sıkça Sorulan Sorular

ESG skoru kaç olmalı?

Evrensel bir hedef yoktur. "İyi" sayılan sonuç, seçilen sağlayıcının ölçeğine, karşılaştırma grubuna ve sektöre göre değişir.

EcoVadis skoru ile MSCI/Sustainalytics skoru aynı şey mi?

Hayır. EcoVadis şirketin sürdürülebilirlik yönetim sistemini değerlendirirken, MSCI ve Sustainalytics yatırımcı odaklı, farklı metodolojilere sahip ayrı sistemlerdir.

Yüksek ESG skoru daha iyi kredi notu sağlar mı?

ESG değerlendirmeleri bazı finansman kararlarında girdi olarak kullanılabilir, ancak klasik kredi notuyla aynı şey değildir ve doğrudan bir ilişki garanti edilemez.

Karbon ayak izi hesaplatmak ESG skorumu otomatik yükseltir mi?

Hayır. İlgili sağlayıcının kriterleriyle uyumlu ve doğru sunulduğunda destekleyici kanıt olabilir, ancak otomatik bir skor artışı garantisi yoktur.

ESG skoru TSRS veya CSRD uyumu anlamına gelir mi?

Hayır. ESG skoru bir derecelendirmedir. TSRS Türkiye’deki sürdürülebilirlik raporlama standartlarıdır; CSRD ise AB Direktifidir ve kapsamındaki raporlama ESRS uyarınca yapılır. ESG derecelendirmesi bu raporlama yükümlülüklerinin yerine geçmez.

AB ESG Ratings Regulation şirketlere ESG skoru alma zorunluluğu getiriyor mu?

Hayır. Regulation (EU) 2024/3005 esas olarak ESG rating sağlayıcılarının faaliyetlerini, şeffaflığını, yönetişimini ve AB’deki gözetim, yetkilendirme, tanıma ve kayıt sistemini düzenler. Genel olarak tüm şirketlere ESG skoru alma zorunluluğu getiren bir düzenleme değildir.

ESG skorları neden farklı sağlayıcılarda farklı çıkıyor?

Sağlayıcıların amaçları, veri kaynakları, sektör ağırlıkları, finansal önemlilik yaklaşımları, risk veya performans tanımları ve kullandıkları ölçekler farklı olduğu için aynı şirket farklı sistemlerde farklı sonuçlar alabilir.

Sonuç: Doğru Soru "Hangi Sağlayıcıya Göre?"dir

ESG skorunu iyileştirmek isteyen bir şirketin ilk adımı, hangi sağlayıcının, hangi metodolojiyle, hangi amaçla değerlendirme yaptığını netleştirmektir. EUROPECARBON olarak şirketlerin mevcut durumunu ve veri boşluklarını analiz ediyor, hedef sağlayıcının metodolojisine göre hazırlık sürecinde destek sağlıyoruz. EUROPECARBON herhangi bir ESG derecelendirme sağlayıcısı adına puan vermez ve skor sonucunu garanti etmez.

Mevcut ESG durumunuzu ve veri boşluklarınızı birlikte analiz edelim.

Mevcut Durum ve Veri Boşluğu Analizi Talep Edin →

Kaynaklar

Yazar hakkında: Ersin Çetin, EUROPECARBON'da 10+ yıldır sürdürülebilirlik ve çevre mevzuatı danışmanlığı yürütüyor. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, yatırım veya hukuki danışmanlık yerine geçmez. İletişim: carbon@europecarbon.com · +90 216 573 64 04