CSRD ile ESRS Arasındaki Fark Nedir?
CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive), hangi şirketlerin sürdürülebilirlik raporlaması yapmakla yükümlü olduğunu ve raporlamanın hukuki çerçevesini belirleyen AB direktifidir. ESRS (European Sustainability Reporting Standards) ise bu raporlamanın içeriğini, açıklama yaklaşımını ve çift önemlilik mantığını tanımlayan standartlar bütünüdür.
Kısaca, CSRD “raporlama yükümlülüğünüz var mı?” sorusunun hukuki çerçevesini; ESRS ise “raporda hangi sürdürülebilirlik bilgileri ve hangi yaklaşım kullanılmalı?” sorusunu yanıtlar.
2026 Güncel Kapsam Testi: Directive (EU) 2026/470
Directive (EU) 2026/470, 26 Şubat 2026'da AB Resmî Gazetesi'nde yayımlandı ve 18 Mart 2026'da yürürlüğe girdi. Üye devletlerin ilgili değişiklikleri 19 Mart 2027'ye kadar iç hukuklarına aktarmaları gerekiyor. Düzenleme, CSRD kapsamını önemli ölçüde daralttı.
2024–2026 Wave-One Geçiş Rejimi
Directive (EU) 2026/470 ile değiştirilen Directive (EU) 2022/2464 Article 5(2) uyarınca, ilk CSRD uygulama grubuna ilişkin wave-one hükümleri finansal yılları 1 Ocak 2024 ile 31 Aralık 2026 arasında başlayan dönemler için geçiş rejimi olarak devam eder. Yeni 450 milyon € net ciro + ortalama 1.000 çalışan kapsam testi ise 1 Ocak 2027 veya sonrasında başlayan finansal yıllar için uygulanır. Bu nedenle 2026 yılında yalnızca yeni eşikleri aşan şirketlerin CSRD kapsamında olduğu şeklinde bir genelleme yapılmamalıdır. Directive (EU) 2026/470 — Article 3 / Article 5(2) değişiklikleri temel hukuki kaynaktır.
| Kapsam | Temel eşik | Uygulama zamanı |
|---|---|---|
| AB'de kurulu şirket | Net ciro > 450 milyon € VE finansal yıl boyunca ortalama çalışan sayısı > 1.000 | 1 Ocak 2027 veya sonrasında başlayan finansal yıllar |
| AB'de ana şirket / grup | Konsolide bazda net ciro > 450 milyon € VE ortalama çalışan sayısı > 1.000 | 1 Ocak 2027 veya sonrasında başlayan finansal yıllar |
| Üçüncü ülke grubu — AB bağlı ortaklığı üzerinden | AB'de son iki ardışık finansal yılda net ciro > 450 milyon € VE uygun AB bağlı ortaklığının önceki finansal yılda net cirosu > 200 milyon € | Article 40a rejimi: 1 Ocak 2028 veya sonrasında başlayan finansal yıllar |
| Üçüncü ülke grubu — AB şubesi üzerinden | AB'de son iki ardışık finansal yılda net ciro > 450 milyon € VE AB şubesinin önceki finansal yılda net cirosu > 200 milyon €; ayrıca ilgili üçüncü ülke şirketinin Article 40a kapsamındaki uygun AB bağlı ortaklığı bulunmamalıdır | Article 40a rejimi: 1 Ocak 2028 veya sonrasında başlayan finansal yıllar |
Directive (EU) 2026/470 — EUR-Lex resmî metni ve CSRD'nin 18 Mart 2026 tarihli konsolide metni kapsam ve uygulama tarihleri için temel kaynaklardır.
3 Temmuz 2026 Revize ESRS Güncellemesi
Avrupa Komisyonu 3 Temmuz 2026'da revize ESRS'yi ve value-chain cap kapsamında kullanılmak üzere daha küçük şirketlere yönelik gönüllü sürdürülebilirlik raporlama standardını kabul etti. Komisyon açıklamasına göre revize ESRS, zorunlu veri noktalarını %60'tan fazla ve toplam veri noktalarını %70'ten fazla azaltmayı hedefliyor.
Güncel durum için Avrupa Komisyonu CSRD delegated acts sayfası ve 3 Temmuz 2026 revize ESRS duyurusu izlenmelidir.
Türkiye'deki Şirketlere Etkisi
Türkiye'de kurulu bir şirket için CSRD etkisi üç farklı şekilde ortaya çıkabilir:
- Article 40a kapsamında üçüncü ülke grup raporlaması: AB'deki uygun bağlı ortaklık veya şube üzerinden, üçüncü ülke eşiklerinin karşılanması halinde.
- Konsolide raporlama: Türkiye'deki bağlı ortaklığın, CSRD kapsamındaki AB ana şirketinin konsolide sürdürülebilirlik raporuna veri sağlaması yoluyla.
- Dolaylı değer zinciri etkisi: CSRD kapsamındaki AB müşterisinin değer zinciri verisi talep etmesi yoluyla.
Value Chain Cap ve Gönüllü Raporlama Standardı
Directive (EU) 2026/470 ile değer zinciri şirketleri için hukuki value-chain cap mekanizması getirilmiştir. Önceki finansal yılda ortalama çalışan sayısı 1.000'i aşmayan değer zinciri şirketleri, Article 29ca kapsamındaki gönüllü sürdürülebilirlik raporlama standardında yer alan bilgilerin ötesindeki talepleri reddedebilme korumasına sahiptir.
Avrupa Komisyonu 3 Temmuz 2026'da value-chain cap ile bağlantılı gönüllü sürdürülebilirlik raporlama standardını bir delegated act olarak kabul etti; ancak 28 Temmuz 2026 itibarıyla bu delegated act Official Journal'da yayımlanmadığından henüz yürürlükte değildir. Dolayısıyla Directive (EU) 2026/470'ten kaynaklanan hukuki value-chain cap mekanizması ile 3 Temmuz 2026 tarihli, henüz yürürlükte olmayan delegated voluntary standard aynı hukuki statüde değildir.
Avrupa Komisyonu value-chain cap açıklaması bu mekanizmanın amacını ve işleyişini ayrıntılandırır.
Raporlama İçeriği ve Çift Önemlilik
ESRS, çift önemlilik (double materiality) yaklaşımını kullanır. Şirket hem faaliyetlerinin insanlar ve çevre üzerindeki etkilerini (etki önemliliği) hem de sürdürülebilirlik konularının şirketin finansal konumu, performansı ve gelişimi üzerindeki etkilerini (finansal önemlilik) değerlendirir.
Raporlama; yönetişim, strateji, politikalar, eylemler, risk ve fırsatlar, metrikler, hedefler ve gerekli olduğunda değer zinciri bilgilerini kapsar. Hangi açıklamaların gerekli olduğu, yürürlükteki ESRS ve şirketin önemlilik değerlendirmesine göre belirlenir.
Güvence Gereksinimi: 2026 Değişikliği
CSRD kapsamındaki sürdürülebilirlik raporlaması limited assurance gereksinimine tabidir. Directive (EU) 2026/470, Komisyonun harmonize limited assurance standartlarını kabul etmesi için son tarihi 1 Temmuz 2027 olarak belirledi.
Aynı direktif, önceki düzenlemede yer alan gelecekte zorunlu reasonable assurance standartları kabul edilmesine ilişkin yükümlülüğü kaldırdı. Harmonize AB standardı yürürlüğe girene kadar üye devletler ulusal güvence standartlarını veya prosedürlerini kullanabilir.
EcoVadis ile İlişki: Ne Değildir?
EcoVadis, şirketlerin sürdürülebilirlik yönetim sistemini değerlendiren bağımsız bir derecelendirme platformudur. EcoVadis, CSRD/ESRS hukuki uyumunu veya bağımsız güvenceyi sağlamaz. Bununla birlikte politika, uygulama, performans verisi ve tedarik zinciri süreçlerinin olgunlaştırılması, şirketin genel sürdürülebilirlik veri altyapısını güçlendirebilir.
İlgili hazırlık süreçleri için EcoVadis danışmanlığı, GRI sürdürülebilirlik raporlama ve karbon ayak izi danışmanlığı sayfalarını inceleyebilirsiniz.
CSRD / ESRS Hazırlık Yol Haritası
- Şirket ve grup yapınızı güncel Directive (EU) 2026/470 kapsam eşiklerine göre test edin.
- AB şirketi, üçüncü ülke grubu ve değer zinciri etkisini birbirinden ayırın.
- Uygulanacak finansal yılı, şirketin wave-one geçiş statüsünü, ilgili üye devletin 2025–2026 derogation uygulamasını ve transpozisyon durumunu doğrulayın.
- Çift önemlilik değerlendirmesini planlayın ve karar kayıtlarını dokümante edin.
- Enerji, emisyon, su, iş gücü ve yönetişim verilerinin sahiplerini ve veri kontrollerini belirleyin.
- Yürürlükteki ESRS'ye göre disclosure gap analizi yapın; 3 Temmuz 2026 revize ESRS'nin yürürlük durumunu ayrıca izleyin.
- Değer zinciri taleplerinde value-chain cap ve gönüllü standart sınırlarını dikkate alın.
- Limited assurance için kanıt izi, veri sahipliği ve iç kontrol yapısını erkenden kurun.
Sık Yapılan Hatalar
- “AB'ye ihracat yapıyorum, otomatik olarak CSRD kapsamındayım” varsayımı.
- AB şirketlerinin 2027 takvimi ile üçüncü ülke Article 40a rejiminin 2028 başlangıcını karıştırmak.
- 3 Temmuz 2026 revize ESRS'yi henüz yürürlükteymiş gibi uygulamak.
- Value-chain cap için “1.000'den az çalışan” demek; doğru koruma eşiği 1.000 çalışanı aşmamaktır.
- EcoVadis derecelendirmesini CSRD/ESRS hukuki uyumu veya assurance yerine koymak.
- Limited assurance için veri ve kontrol altyapısını rapor tarihine bırakmak.
- 2026 yılında tüm şirketlere doğrudan 450 milyon € + 1.000 çalışan yeni kapsam testinin uygulandığını varsaymak ve wave-one geçiş hükümleri ile üye devletlerin 2025–2026 derogation seçeneğini dikkate almamak.
Sıkça Sorulan Sorular
1 Ocak 2027'den itibaren CSRD hangi AB şirketlerini kapsıyor?
1 Ocak 2027 veya sonrasında başlayan hesap dönemleri için temel AB kapsamı, net cirosu 450 milyon avroyu aşan ve finansal yıl boyunca ortalama çalışan sayısı 1.000'i aşan şirketler ile aynı eşikleri konsolide bazda aşan ana şirket/gruplardır.
2025 ve 2026'da mevcut wave-one şirketleri CSRD raporlamasına devam etmek zorunda mı?
Wave-one geçiş hükümleri 2024–2026 finansal yılları için devam eder. Ancak Directive (EU) 2026/470, üye devletlere yeni 450 milyon € net ciro veya 1.000 çalışan kapsamını karşılamayan belirli wave-one şirketlerini 2025–2026 finansal yıllarında raporlama yükümlülüğünden muaf tutabilme seçeneği verir. Bu otomatik AB çapında bir muafiyet değildir; ilgili üye devletin ulusal uygulaması ayrıca kontrol edilmelidir.
Türkiye'deki şirketler doğrudan CSRD kapsamına girebilir mi?
Evet, ancak yalnızca AB'ye ihracat yapmak yeterli değildir. Article 40a kapsamında, üçüncü ülke grubunun AB'de son iki ardışık finansal yılda 450 milyon avroyu aşan net ciro üretmesi ve AB'deki uygun bağlı ortaklık veya şubenin 200 milyon avroyu aşan net ciro eşiğini karşılaması halinde üçüncü ülke grup raporlaması gündeme gelebilir.
AB'ye ihracat yapmak tek başına CSRD kapsamına girmek için yeterli mi?
Hayır. Yalnızca AB'ye mal veya hizmet satmak, tek başına CSRD kapsamına girildiği anlamına gelmez. Kapsam, şirket veya grup yapısı ile ilgili AB eşikleri ve üçüncü ülke hükümleri üzerinden ayrıca değerlendirilmelidir.
CSRD ile ESRS arasındaki fark nedir?
CSRD, sürdürülebilirlik raporlamasına ilişkin hukuki yükümlülüğü düzenleyen AB direktifidir. ESRS ise CSRD kapsamındaki raporlamanın içeriğini ve sunum yaklaşımını belirleyen Avrupa Sürdürülebilirlik Raporlama Standartlarıdır.
Yeni CSRD kapsam eşikleri AB şirketleri için ne zaman uygulanıyor?
Directive (EU) 2026/470 ile güncellenen kapsam, 1 Ocak 2027 veya sonrasında başlayan finansal yıllar için uygulanır. Bu nedenle 2027 hesap dönemine ilişkin raporlar, şirketin raporlama takvimine göre sonraki dönemde yayımlanır.
Üçüncü ülke şirketleri için Article 40a raporlaması ne zaman uygulanıyor?
CSRD'nin üçüncü ülke şirketlerine ilişkin Article 40a rejimi, finansal yılları 1 Ocak 2028 veya sonrasında başlayan dönemler için uygulanır.
Value chain cap nedir?
Value chain cap, CSRD kapsamındaki şirketlerin değer zincirlerinde önceki finansal yılda ortalama 1.000 çalışanı aşmayan şirketlerden, Article 29ca kapsamındaki gönüllü sürdürülebilirlik raporlama standardında belirtilen bilgilerin ötesinde bilgi talep etmesini sınırlayan korumadır.
3 Temmuz 2026'da kabul edilen revize ESRS yürürlüğe girdi mi?
28 Temmuz 2026 itibarıyla hayır. Avrupa Komisyonu revize ESRS'yi 3 Temmuz 2026'da kabul etti ancak ilgili delegated regulation, Official Journal'da yayımlanana kadar yürürlükte değildir.
CSRD kapsamında hangi güvence seviyesi gerekiyor?
CSRD kapsamında sürdürülebilirlik raporlaması limited assurance gereksinimine tabidir. Directive (EU) 2026/470, harmonize limited assurance standartlarının Komisyon tarafından kabulü için son tarihi 1 Temmuz 2027'ye ertelemiş ve gelecekte zorunlu reasonable assurance standartları kabul edilmesine ilişkin yükümlülüğü kaldırmıştır.
EcoVadis değerlendirmesi CSRD veya ESRS uyumu sağlar mı?
Hayır. EcoVadis bağımsız bir sürdürülebilirlik derecelendirme platformudur; CSRD veya ESRS kapsamında hukuki uyum ya da bağımsız güvence sağlamaz. Bununla birlikte şirketin sürdürülebilirlik veri ve yönetim sistemi olgunluğunu geliştirmede tamamlayıcı bir araç olabilir.
Resmî ve Birincil Kaynaklar
- Directive (EU) 2026/470 — EUR-Lex Official Journal metni
- Directive (EU) 2022/2464 — 18 Mart 2026 konsolide metin
- Directive 2013/34/EU — Article 40a ve üçüncü ülke raporlaması
- Avrupa Komisyonu — Corporate sustainability reporting
- Avrupa Komisyonu — CSRD implementing and delegated acts
- Avrupa Komisyonu — 3 Temmuz 2026 revize ESRS duyurusu
- Avrupa Komisyonu — value-chain cap açıklaması
- EFRAG — European Sustainability Reporting Standards çalışmaları
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya bağımsız güvence hizmeti yerine geçmez. Özellikle üye devletlerin iç hukuk uygulaması ve şirketin grup yapısı ayrıca değerlendirilmelidir.
Sonuç: Önce Kapsamı, Sonra Uygulanacak Standardı Netleştirin
2026 Omnibus I değişiklikleri CSRD kapsamını önemli ölçüde daraltırken, 3 Temmuz 2026 revize ESRS çalışması raporlama yükünü azaltmaya odaklanıyor. Buna rağmen doğru hazırlık hâlâ üç ayrı sorunun cevaplanmasını gerektiriyor: şirketiniz hangi kapsam rejimine giriyor, hangi finansal yıldan itibaren yükümlü ve o tarihte hangi ESRS sürümü yürürlükte olacak?
CSRD / ESRS Kapsam ve Veri Boşluğu Analizi
Şirket veya grup yapınızın güncel eşiklere göre değerlendirilmesi, çift önemlilik hazırlığı ve ESRS veri boşluklarının belirlenmesi için EUROPECARBON ile iletişime geçebilirsiniz.
İletişime Geçin