CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism), Türkçesiyle SKDM (Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması), Avrupa Birliği'ne belirli ürünleri ithal eden yetkili CBAM beyan sahiplerinin bu ürünlerin gömülü emisyonlarına karşılık CBAM sertifikaları teslim etmesini öngören sertifika temelli bir karbon fiyatlandırma mekanizmasıdır. Klasik anlamda bir gümrük vergisi değildir. Kesin dönem 1 Ocak 2026'da başladı.
Bu sayfa genel bir “CBAM nedir?” özeti olmaktan ziyade Türkiye'deki üretici ve ihracatçıların 2026 kesin döneminde ne yapması gerektiğine odaklanır: 50 ton eşiğinin AB müşterisine etkisi, gerçek/default emisyon verisi, doğrulama, Türkiye ETS, 2026–2027 takvimi ve ithalatçıyla görev paylaşımı. Genel mevzuat yapısı ve kesin dönem kuralları için CBAM / SKDM 2026 kesin dönem rehberini inceleyebilirsiniz.
- CBAM/SKDM kesin dönemi 1 Ocak 2026'da başladı.
- Mevcut ana sektörler: demir-çelik, çimento, alüminyum, gübre, elektrik ve hidrojen.
- 50 tonluk tek kütle eşiği, ithalatçı bazında demir-çelik, alüminyum, gübre ve çimento mallarının kümülatif net kütlesine uygulanır; elektrik ve hidrojen bu istisnanın dışındadır.
- CBAM sertifikasını Türk ihracatçı değil, AB'deki yetkili CBAM beyan sahibi satın alır ve teslim eder.
- 2026 ithalatları için ilk yıllık beyan ve sertifika teslim son tarihi 30 Eylül 2027'dir.
- 2026 CBAM sertifika fiyatları çeyreklik hesaplanır: Q1 2026 €75,36, Q2 2026 €75,28. 2027'den itibaren fiyat haftalık hesaplanacaktır.
CBAM / SKDM Kısaca Nedir?
CBAM, AB Emisyon Ticaret Sistemi (EU ETS) karbon fiyatını belirli ithal ürünlerin gömülü emisyonlarına yansıtarak karbon kaçağı riskini azaltmayı amaçlayan sertifika temelli mekanizmadır. Bu rehberde genel mevzuat özetinden çok, Türk üretici/ihracatçının AB'deki yetkili CBAM beyan sahibine hangi veriyi, ne zaman ve hangi doğrulama çerçevesinde hazırlaması gerektiği ele alınır.
SKDM Hangi Sektörleri Kapsıyor?
Kesin dönemde CBAM altı ana sektördeki seçili mallara uygulanır. Hukuki kapsam yalnızca sektör adına göre değil, Regulation (EU) 2023/956 Ek I altında belirtilen CN kodları üzerinden belirlenir.
| Sektör | Kapsam Açıklaması |
|---|---|
| ⚙️ Demir ve Çelik | Ham ürünlerden bazı işlenmiş demir-çelik ürünlerine kadar Ek I'deki seçili CN kodları. |
| 🏗️ Çimento | Klinker ve Ek I'de tanımlanan çimento ürünleri. |
| 🥫 Alüminyum | Ham alüminyum ve Ek I'deki seçili alüminyum ürünleri. |
| 🌱 Gübre | Ek I'de belirtilen azotlu gübreler ve ilgili girdiler. |
| ⚡ Elektrik | CN 2716 00 00 kapsamındaki elektrik; 50 tonluk kütle eşiği istisnasının dışındadır. |
| 🧪 Hidrojen | Ek I'de yer alan hidrojen; 50 tonluk kütle eşiği istisnasının dışındadır. |
50 Tonluk Tek Kütle Eşiği Nasıl İşliyor?
Regulation (EU) 2025/2083 ile getirilen tek kütle eşiği başlangıçta takvim yılı başına ithalatçı başına 50 ton net kütle olarak belirlenmiştir. Hesap, demir-çelik, alüminyum, gübre ve çimento sektörlerindeki ilgili CBAM mallarının kümülatif net kütlesi üzerinden yapılır. Elektrik ve hidrojen bu kütle eşiği istisnasına dahil değildir.
Eşik aşıldığında, ilgili ithalatçı bakımından o takvim yılındaki kapsam malları için CBAM yükümlülükleri uygulanır. Bu nedenle Türk ihracatçının yalnızca kendi sevkiyat miktarına değil, AB'deki müşterisinin farklı tedarikçilerden yaptığı ilgili CBAM ithalatlarının toplamına da dikkat etmesi gerekir.
2028 İçin Aşağı Yönlü Ürün Genişlemesi Ne Durumda?
Avrupa Komisyonunun 17 Aralık 2025 tarihli COM(2025) 989 teklifinde, seçili demir-çelik ve alüminyum yoğun aşağı yönlü ürünler bakımından yaklaşık 180 yeni CN kodunun CBAM kapsamına eklenmesi öngörülmektedir. Teklifte, kayıt sistemi veya takvim yılı başında uygulanması gereken değişiklikler — downstream kapsam genişlemesi dahil — için 1 Ocak 2028 uygulama tarihi önerilmiştir.
12 Haziran 2026'da AB Konseyi teklif üzerindeki pozisyonunu kabul etti; ancak Avrupa Parlamentosu ve Konsey arasındaki yasama süreci henüz tamamlanmadı. Bu nedenle 1 Ocak 2028 teklif edilen tarihtir ve söz konusu downstream ürünler 28 Temmuz 2026 itibarıyla yürürlükteki CBAM kapsamına otomatik olarak dahil değildir.
CBAM 2026 Takvimi: Geçiş Döneminden Kesin Rejime
Geçiş dönemi: raporlama yükümlülüğü; CBAM sertifikası teslimi yok.
CBAM kesin rejimi uygulanmaya başladı.
Q1 2026 CBAM sertifika fiyatı €75,36 olarak yayımlandı.
Q2 2026 CBAM sertifika fiyatı €75,28 olarak yayımlandı.
2026 ithalatlarına ilişkin CBAM sertifikalarının ortak merkezi platform üzerinden satın alınması başlar.
2026 ithalatları için ilk yıllık CBAM beyanı ve karşılık gelen sertifikaların teslim son tarihi.
İhracatçı – AB İthalatçısı Görev Matrisi
| Adım | Türk Üretici / İhracatçı | AB İthalatçısı / Yetkili CBAM Beyan Sahibi |
|---|---|---|
| CN kodu kontrolü | Ürünün gümrük sınıflandırmasını ve teknik bilgisini teyit eder. | İthal edilen malın CBAM kapsamı ve eşik uygulamasını değerlendirir. |
| Yetkilendirme | Doğrudan AB CBAM declarant yetkisi alması gerekmez. | Mevzuat şartları oluştuğunda authorised CBAM declarant statüsünü sağlar. |
| Tesis ve emisyon verisi | Gerçek değer kullanılacaksa tesis sınırını, üretim rotasını ve emisyon verisini CBAM metodolojisine göre hazırlar. | CBAM beyanında gerçek doğrulanmış değer veya mevzuatın izin verdiği varsayılan değerleri kullanır. |
| Doğrulama | Gerçek değer kullanılacaksa ilgili CBAM faaliyet grubu kapsamında akredite doğrulayıcıya gerekli tesis verisini sunar. | Gerçek değer kullanılan beyanlarda doğrulama raporunu beyanın dayanağı olarak kullanır. |
| Sertifika satın alma / teslim | CBAM sertifikasını doğrudan satın alan veya teslim eden taraf değildir. | Gerekli CBAM sertifikalarını satın alır ve mevzuata göre teslim eder. |
| Yıllık beyan | Gerekli veri ve doğrulama belgeleriyle destek olur. | CBAM Registry üzerinden yıllık beyanı sunar. |
Türkiye CBAM'den Nasıl Etkileniyor?
Türkiye'nin AB ile güçlü sanayi ve dış ticaret bağlantıları nedeniyle CBAM; özellikle demir-çelik, alüminyum, çimento ve gübre tedarik zincirlerinde fiyatlandırma, veri talebi, doğrulama ve müşteri sözleşmeleri üzerinde etkili olabilir. Kesin sektör ve ihracat payları zaman içinde değişebildiğinden güncel istatistikler için Ticaret Bakanlığı AB SKDM Bilgi Notu takip edilmelidir.
CBAM Maliyeti Nasıl Hesaplanır?
Tek bir “€/ton ürün” rakamı vermek doğru değildir. Maliyet; malın miktarı, gömülü emisyonu, 2026 için ilgili çeyreğin CBAM sertifika fiyatı, EU ETS ücretsiz tahsislerinin aşamalı kaldırılmasını yansıtan free allocation adjustment ve üçüncü ülkede uygun şekilde dikkate alınabilen karbon fiyatı gibi unsurlara bağlıdır.
- İthal edilen malın CBAM metodolojisine göre gömülü emisyonu belirlenir; gerçek değer veya mevzuatın izin verdiği varsayılan değer kullanılır.
- Regulation (EU) 2025/2620 uyarınca, AB ETS'deki ücretsiz tahsislerin devam eden kısmını yansıtmak üzere teslim edilecek CBAM sertifikası sayısına ücretsiz tahsis ayarlaması uygulanır.
- 2026 ithalatlarında ilgili çeyrek için Komisyonun yayımladığı CBAM sertifika fiyatı uygulanır; 2027'den itibaren fiyat haftalık hesaplanır.
- Üçüncü ülkede ilgili gömülü emisyonlar için fiilen ödenmiş ve CBAM kuralları uyarınca indirime uygun karbon fiyatı varsa gerekli şartlar altında dikkate alınabilir.
Implementing Regulation (EU) 2025/2547, kesin dönemde gömülü emisyonların hesaplama metodolojisini; Implementing Regulation (EU) 2025/2621 ise CBAM default values ve ilgili mark-up değerlerini düzenler. Bu iki düzenlemenin rolü birbirinden farklıdır.
Bu nedenle üretim rotası, enerji girdileri, prekürsörler ve gerçek emisyon yoğunluğu bilinmeden genel bir maliyet sonucu vermek yanıltıcıdır. Gerçek verinin Komisyon varsayılan değerinden mutlaka düşük veya yüksek olacağına dair genel bir kural da yoktur.
Türkiye ETS'sinin CBAM Açısından Rolü
7552 sayılı İklim Kanunu, 9 Temmuz 2025'te yayımlanarak yürürlüğe girdi ve Türkiye'de Emisyon Ticaret Sisteminin kurulması için yasal çerçeveyi oluşturdu. Kanunun 9. maddesi ETS'nin Başkanlık tarafından kurulmasını, piyasa işletmecisinin ETS piyasasını işletmesini ve kapsamdaki işletmelerin doğrulanmış yıllık emisyonlarına karşılık tahsisat teslim etmesini öngörüyor.
CBAM bakımından üçüncü ülkede ödenen karbon fiyatının indirimi ayrı AB kurallarına tabidir. Dolayısıyla Türkiye'de ETS'nin yasal temelinin kurulmuş olması, tek başına CBAM sertifika yükümlülüğünden otomatik bir indirim doğurmaz. İndirim için ilgili emisyonlar bakımından fiilen ödenmiş, uygun ve belgelenebilir karbon fiyatının CBAM kuralları çerçevesinde dikkate alınabilir olması gerekir.
SKDM Uyum Süreci: Türk İhracatçılar Ne Yapmalı?
Bir çelik boru üreticisinin sertifika satın alımı 2027'de başlayacağı için veri hazırlığını ertelemesi, AB müşterisinin gerçek ve doğrulanmış 2026 emisyon verisini talep etmesi halinde operasyonel gecikmeye yol açabilir. Bu senaryo yalnızca risk yönetimini açıklamak amacıyla verilmiştir; gerçek bir firma, müşteri kaybı veya doğrulanmış ticari zarar iddiası içermez.
CN Kodunuzu Doğrulayın
Gümrük sınıflandırmanızdaki sekiz haneli CN kodunu Regulation (EU) 2023/956 Ek I ile karşılaştırın. Tereddüt halinde yalnızca ürün ticari adına dayanmayın.
AB'deki Müşterinizin CBAM Durumunu Netleştirin
İthalatçının yıllık 50 ton eşiğini aşıp aşmadığını ve gerçek emisyon değeri mi yoksa varsayılan değer mi kullanacağını öğrenin. Eşik, ithalatçının ilgili dört sektördeki toplam ithalatı bakımından değerlendirilir.
Gerçek Değer Kullanılacaksa Emisyon Veri Altyapısını Kurun
Implementing Regulation (EU) 2025/2547 metodolojisine göre tesis sınırı, üretim süreci, ilgili prekürsörler ve raporlama dönemi için gerekli verileri hazırlayın. Bu düzenleme gömülü emisyon hesaplama metodolojisini belirler; Implementing Regulation (EU) 2025/2621 ise default values ve ilgili mark-up değerlerini düzenler. Varsayılan değer kullanımı ile gerçek değer kullanımı aynı süreç değildir.
Gerçek Emisyonları CBAM Akrediteli Doğrulayıcıya Doğrulatın
Gerçek emisyon değerleri kullanıldığında doğrulama gerekir. Commission Implementing Regulation (EU) 2025/2546 CBAM gömülü emisyonlarının doğrulama ilkelerini; Commission Delegated Regulation (EU) 2025/2551 ise doğrulayıcıların akreditasyon çerçevesini düzenler. Doğrulayıcı, ilgili CBAM faaliyet grubu için bir AB üye devletinin ulusal akreditasyon kuruluşu tarafından CBAM kapsamında akredite edilmiş olmalıdır. Avrupa Komisyonu, AEA ülkelerindeki ulusal akreditasyon kuruluşlarını CBAM Tüzüğü AEA Anlaşması'na dahil edildikten sonra bu çerçevede değerlendiriyor. AB dışında yerleşik doğrulama kuruluşları, bu hizmeti sunan uygun bir ulusal akreditasyon kuruluşuna başvurabilir. Genel bir ISO/TÜRKAK akreditasyonu tek başına CBAM doğrulayıcısı statüsü sağlamaz.
Avrupa Komisyonu, CBAM akredite doğrulayıcı listesini resmî doğrulama sayfası üzerinden yayımlayacağını belirtiyor.
Veriyi CBAM Registry Akışına Hazırlayın
Üçüncü ülke tesis operatörleri CBAM Registry'de kayıtlıysa emisyon raporu ve doğrulama bilgisini sistem üzerinden yetkili beyan sahipleriyle paylaşabilir. Veri formatı, tesis ve ürün eşleşmeleri ithalatçınızla önceden koordine edilmelidir.
Resmî Destekleri Güncel Karar ve Tebliğ Üzerinden Kontrol Edin
Danışmanlık veya yeşil dönüşüm desteklerinde oran, üst limit ve uygunluk şartları program bazında değişebilir. Güncel program adı ve parasal limit doğrulanmadan sabit destek oranı veya tutarı üzerinden yatırım kararı vermeyin.
CBAM ve Sürdürülebilirlik Raporlaması
CBAM için kurulan enerji, üretim ve sera gazı veri altyapısı; kurumsal karbon ayak izi veya GRI sürdürülebilirlik raporlaması gibi süreçlerde kullanılan bazı verilerle kesişebilir. Bununla birlikte CBAM'ın sistem sınırları, ürün ve prekürsör kuralları ile doğrulama gereklilikleri farklıdır; başka bir raporlama standardına uyum CBAM uyumunu otomatik olarak sağlamaz.
Sık Sorulan Sorular
CBAM sertifikasını kim satın alıyor, ihracatçı mı ithalatçı mı?
CBAM sertifikasını satın alma ve teslim etme yükümlülüğü AB'deki yetkili CBAM beyan sahibine aittir. Türk ihracatçı sertifikayı doğrudan satın almaz. Ancak ithalatçının gerçek emisyon değerlerini kullanabilmesi için üçüncü ülke üreticisinin gerekli emisyon verilerini hazırlaması ve bu gerçek değerlerin CBAM kurallarına uygun şekilde doğrulanmasını sağlaması gerekir; ithalatçı mevzuatın izin verdiği durumlarda varsayılan değerleri de kullanabilir.
Yıllık 50 ton muafiyeti benim müşterime uygulanır mı?
50 tonluk tek kütle eşiği, AB'deki ithalatçı bazında ve takvim yılı için; demir-çelik, alüminyum, gübre ve çimento kapsamındaki ilgili CBAM mallarının kümülatif net kütlesi üzerinden değerlendirilir. Elektrik ve hidrojen bu kütle eşiği istisnasının dışındadır. Eşik aşılırsa ilgili yıl bakımından CBAM yükümlülükleri devreye girer.
SKDM beyanı ne zaman ve nereye yapılır?
Beyanı AB'deki yetkili CBAM beyan sahibi CBAM Registry üzerinden sunar. 2026 yılı ithalatlarını kapsayan ilk yıllık CBAM beyanının ve karşılık gelen sertifikaların tesliminin son tarihi 30 Eylül 2027'dir.
Türkiye ETS'si CBAM maliyetimi düşürür mü?
CBAM kuralları, üçüncü ülkede ilgili gömülü emisyonlar için fiilen ödenmiş ve indirime uygun bir karbon fiyatının belirli koşullarla dikkate alınmasına imkân verir. Ancak 7552 sayılı İklim Kanunu'nun ETS'nin hukuki temelini kurmuş olması tek başına otomatik bir CBAM indirimi yaratmaz. Kanunda pilot dönemin süresi 3 yıl olarak sabitlenmemiştir; pilotun kapsamı ve süresi Karbon Piyasası Kurulunca belirlenir. Kanundaki 3 yıllık süre, ETS kapsamındaki işletmelerin sera gazı emisyon izni almasına ilişkin geçiş süresidir.
Küçük bir KOBİ olarak nereden başlamalıyım?
Önce ürününüzün sekiz haneli CN kodunun CBAM kapsamında olup olmadığını kontrol edin. Ardından AB'deki müşterinizin yetkili CBAM beyan sahibi statüsünü ve gerçek emisyon verisi isteyip istemediğini netleştirin. Gerçek değer kullanılacaksa tesis sınırını ve veri altyapısını kurun ve ilgili faaliyet grubu için bir AB üye devletinin ulusal akreditasyon kuruluşu tarafından CBAM kapsamında akredite edilmiş bir doğrulayıcıyla doğrulama planlayın. Avrupa Komisyonu, AEA ülkelerindeki akreditasyon kuruluşlarını CBAM Tüzüğü AEA Anlaşması'na dahil edildikten sonra bu çerçevede değerlendiriyor.
Sonuç: 2026 Verisini Bugünden Yönetmek Gerekiyor
CBAM artık yalnızca geçiş dönemi raporlaması değildir. Kesin rejim 1 Ocak 2026'da başladı ve 2026 ithalatlarına ilişkin ilk yıllık beyan ile sertifika teslimi 30 Eylül 2027'de yapılacak. Türk ihracatçı açısından en büyük risk, hukuki yükümlünün AB'deki ithalatçı olması nedeniyle veri hazırlığını ertelemek; buna karşılık en büyük avantaj, doğrulanabilir tesis verisini erken kurarak AB müşterisinin gerçek emisyon verisi talebine hazır olmaktır.
✅ Bugün Yapılabilecek 4 Somut Adım
- AB'ye sattığınız ürünlerin sekiz haneli CN kodlarını CBAM Ek I ile karşılaştırın.
- AB müşterinizin 50 ton eşiği ve yetkili CBAM beyan sahibi durumunu teyit edin.
- Gerçek değer kullanılacaksa 2026 tesis ve üretim verisini CBAM metodolojisine uygun toplamaya başlayın.
- Doğrulama gerekiyorsa CBAM kapsamındaki akreditasyon durumunu AB Komisyonu / ilgili ulusal akreditasyon kuruluşu üzerinden teyit edin.
CBAM / SKDM Uyum Sürecinizi Hazırlayın
CN kodu kapsam analizi, emisyon veri altyapısı, hesaplama ve CBAM raporlama hazırlığı için EUROPECARBON ekibiyle iletişime geçin.
CBAM Danışmanlığı Bize Ulaşın