Su Verimliliği Yönetmeliği – 2026 Güncel Kapsam · Tarımsal Su Verimliliği Sektörü | Sulama Tesisleri Kategorisi
Sulama Birlikleri, Kooperatifleri ve Tesisleri İçin Su Verimliliği Belge Danışmanlığı
500 hektar ve üzeri hizmet alanına ve tüzel kişiliğe sahip sulama tesisleri — DSİ sulamaları, sulama birlikleri, sulama kooperatifleri, belediye ve TİGEM işletmeleri, il özel idaresi sulamaları dahil — Su Verimliliği Yönetmeliği kapsamında Mavi Belge almakla yükümlüdür. Bu kategori "Tarımsal Sulamalar" olarak Yerel Yönetimler ve Bina/Yerleşkeler'den tamamen ayrı bir belge seti ve kritere tabidir.
Önemli: Belge düzenleme kararı Tarım ve Orman Bakanlığına aittir. EUROPECARBON ticari danışmanlık hizmeti sunar; danışmanlık hizmeti Mavi, Yeşil veya Turkuaz Belgenin verileceği yönünde garanti oluşturmaz.
Kısa Özet
- Yükümlü: Tüzel kişiliğe sahip ve hizmet alanı 500 hektar ve üzeri olan sulama tesisleri — DSİ sulamaları, sulama birlikleri, sulama kooperatifleri, belediye ve TİGEM işletmeleri, il özel idaresi sulamaları.
- Ayrı kategori: "Tarımsal Sulamalar", Yerel Yönetimler ve Bina/Yerleşkeler kategorilerinden farklı bir belge seti ve kriter listesine tabidir.
- Kritik kriter: Sulama randımanı, basınçlı sulama altyapısı ve ölçüm/kayıt sistemi.
- TS ISO 46001: Mavi ve ilk Yeşil Belgede aranmaz; Yeşil yenileme ve Turkuaz Belge başvurusunda zorunludur.
- Eğitim: Tüm personel için zorunlu — diğer kategorilerden ayrışan en kritik fark.
- Başvuru kanalı: Su Verimliliği Bilgi Sistemi (SVBS) · Bakanlık değerlendirmesi 60 gün · belge 5 yıl geçerli, yenileme 3 ay önce.
Hangi Sulama Tesisleri Yükümlü?
Yönetmelik Ek-1'de sayılan aşağıdaki sulama teşkilatlarından, hizmet alanı 500 hektar ve üzerinde olanlar yükümlüdür:
| Sulama Teşkilatı | 500 ha Eşiği Neye Göre Hesaplanır |
|---|---|
| DSİ tarafından işletilen sulamalar | Her bir sulama tesisi için tanımlanan hizmet alanı |
| Sulama birlikleri | Kuruluş tüzüğü ve DSİ devir protokolündeki görev (hizmet) alanı |
| Sulama kooperatifleri | Kuruluş tüzüğündeki çalışma bölgesi |
| Belediye işletmeleri | Belediye tarafından sulama hizmeti sunulan alan |
| TİGEM işletmeleri | Kültür altı arazi varlığı (her bir işletme için ayrı ayrı) |
| İl Özel İdaresi sorumluluğundaki sulamalar | Devredilen köy tüzel kişiliklerindeki toplam alan |
| Tüzel kişiliğe sahip diğer sulamalar | Aynı il sınırları içindeki toplam sulama alanı |
Bu tablo Kılavuzun sayfanın kaynak gösterdiği 1.1-1.4 maddesiyle tutarlıdır; kesin madde numarasıyla teyidi önerilir.
Gönüllü: 500 hektarın altında hizmet alanına sahip ancak tüzel kişiliği bulunan sulama tesisleri isteğe bağlı başvurabilir.
Başvuru İçin Gerekli Belgeler
Bu kategori, diğer kategorilerden tamamen farklı ve tarıma özgü bir belge seti gerektirir:
- Yetki Belgesi — temsil ve ilzama yetkili kişi(ler)in yetkilendirilmesine ilişkin belge,
- İmza Yetkisine İlişkin Belgeler — noter onaylı imza sirküleri,
- Kuruluş Ana Sözleşmesi — kuruluş amacı, yetki/sorumluluk ve yönetim yapısını gösterir,
- Sulama Haritası — tesisin hizmet alanını gösterir harita,
- Su Tahsis Belgesi — su kullanım iznini gösterir belge,
- Sulama Beyannamesi — su kullanıcılarının sulama mevsimi öncesi bildirdiği arazi/bitki bilgileri,
- Genel Sulama Planlaması — bitki deseni, net/brüt su ihtiyacı hesapları, aylık şebeke su miktarı takibi ve sulama randımanı değerlendirmesini içeren teknik rapor.
Not: İnceleme, analiz ve ölçüm işlemlerine ilişkin giderler başvuru sahibi tarafından karşılanır — bu, kılavuzda özellikle belirtilen bir maliyet kalemidir.
Yeşil ve Turkuaz Belge Kriterleri
Bu kategori, Yeşil Belge'nin ötesinde somut sayısal eşiklerle tanımlanmış bir Turkuaz Belge basamağına sahiptir. Aşağıdaki listeler Yönetmeliğin Ek-4 Tablo 4 (Yeşil) ve Ek-5 Tablo 4 (Turkuaz) ile doğrulanmıştır. Su Verimliliği Yönetmeliği, Ek-4 ve Ek-5.
Yeşil Belge (5 Kriter)
- Uygun modern basınçlı sulama yöntemlerinin (damla/yağmurlama) kullanılması — fiziken uygun altyapıya sahip sulama sahaları için,
- Su kullanımına yönelik ölçüm ve izleme sistemi bulunması,
- Tarımsal su verimliliği eğitimlerinin gerçekleştirilmesi,
- Bakanlık Tarımsal Üretim Planlamasına uygun üretim yapılması,
- TS ISO 46001 — ilk Yeşil Belge başvurusunda aranmaz, yenilemede zorunludur.
Turkuaz Belge (7 Kriter — Gönüllü Üst Seviye)
- Tarım alanının tamamında basınçlı sulama yöntemi kullanılması,
- Ölçüm ve izleme sistemi,
- Geleneksel olmayan su kaynağı kullanımının toplam su kullanımına oranının %30 ve üzerinde olması,
- Sulama randımanının %60 ve üzerinde olması,
- Eğitimler,
- Üretim planlamasına uygunluk,
- TS ISO 46001 — Turkuaz başvurusunda istisnasız zorunludur.
Sulama Randımanı Nasıl Hesaplanır?
Turkuaz Belge'nin %60 eşiği ve genel performans değerlendirmesi için kullanılan formül:
Sulama Randımanı = Su İletim Randımanı (ηₜ) × Tarla İçi Uygulama Randımanı (ηᵤ)
- Su iletim randımanı: Suyun kaynaktan tarlaya taşınması sırasındaki kayıplar (buharlaşma, sızma, taşma) dikkate alınarak hesaplanır.
- Tarla içi uygulama randımanı: Tarlaya ulaşan suyun bitki tarafından etkin kullanılan kısmının oranıdır.
Eğitim Yükümlülüğü — Kritik Fark: Tüm Personel Zorunlu
Diğer kategorilerden farklı olarak, sulama tesislerinde çalışan tüm personelin bireysel su verimliliği eğitimini alması zorunludur (diğer kategorilerde eğitimin "verilmiş olması" yeterliyken, burada kapsam tüm personeli açıkça kapsar):
- Bireysel Su Verimliliği Eğitimi — tüm personele, yılda en az 1 kez; asgari olarak Bakanlığın "Günlük Hayatta Su Verimliliği" eğitim videosu kullanılır.
- Tarımsal Su Verimliliği Eğitimi (Sektörel) — en az lisans mezunu ve alanında en az 3 yıl deneyimli personel veya dışarıdan uzmanlarca, teorik ve uygulamalı olarak verilir.
Mavi Belge başvurusundan önce en az bir bireysel ve bir sektörel eğitimin gerçekleştirilmiş olması şarttır.
EUROPECARBON ile Sulama Tesisiniz İçin Süreç
1. Hektar ve Tüzel Kişilik Teyidi
Tesisin hizmet alanı, tüzel kişilik yapısı ve varsa birden fazla tesisin ayrı ayrı değerlendirilmesi gereken durumlar netleştirilir.
2. Detaylı Mevcut Durum Analizi
Sulama/sulanan/kuru tarım/nadas alanları, bitki deseni, su kaynağı dağılımı (geleneksel/geleneksel olmayan), iletim-dağıtım altyapısı, sulama yöntemi ve mevcut sulama randımanı hesaplanır.
3. 5 Yıllık Plan: Mavi → Yeşil → Turkuaz Yol Haritası
Basınçlı sulamaya geçiş oranı, ölçüm/izleme yatırımı, üretim planlamasına uyum ve TS ISO 46001 hazırlığını kapsayan, somut yüzdelerle hedeflenmiş bir plan hazırlanır.
4. SVBS Başvurusu ve Takip
Sulama Haritası, Su Tahsis Belgesi, Sulama Beyannamesi ve Genel Sulama Planlaması raporu hazırlanır; başvuru Su Verimliliği Bilgi Sistemi (SVBS) üzerinden yapılır ve 60 günlük değerlendirme süreci takip edilir.
Belge Sonrası İzleme ve Yenileme
Su verimliliği belgeleri beş yıl geçerlidir. Beyan edilen bilgiler yıllık güncellenir; hedef ve eylemler yıllık izlenir. Yenileme başvurusu, geçerlilik süresi dolmadan üç ay önce yapılır ve bu durumda belgelendirme süreci yeniden başlar. Su Verimliliği Yönetmeliği, Madde 9.
- Verileri yıllık güncelleyin.
- Hedef ve eylemleri yıllık izleyin.
- Belge kriterlerinde bir değişiklik olursa 60 gün içinde bildirin (Madde 9/5).
- Geçerlilik süresi dolmadan üç ay önce yenilemeye başlayın.
Sık Sorulan Sorular
Birden fazla sulama tesisimiz var, tek başvuru yeterli mi?
Hayır. Aynı başvuru sahibine ait her bir sulama tesisi için ayrı ayrı su verimliliği sistemi kurulur ve ayrı belge başvurusu yapılır.
Basınçlı sulama sistemine geçiş her sulama alanında zorunlu mu?
Yeşil Belge kriteri, basınçlı sulama sistemlerinin fiziken uygun altyapıya sahip sulama sahalarında kullanılmasını arar; fiziki olarak uygun olmayan alanlar için bu kriter geçerli değildir. Turkuaz Belge'de ise tarım alanının tamamında basınçlı sulama şartı aranır.
TS ISO 46001 ne zaman zorunlu?
Mavi Belge ve ilk Yeşil Belge başvurusunda aranmaz. Yeşil Belge yenileme başvurusu ve Turkuaz Belge başvurusu öncesinde TS ISO 46001 sertifikasyonunun tamamlanmış olması gerekir.
500 hektarın altındaki bir kooperatif belge alabilir mi?
Evet, tüzel kişiliğe sahipse gönüllü olarak su verimliliği sistemini kurup belgelendirme başvurusunda bulunabilir.
Su verimliliği belgeleri kaç yıl geçerlidir ve nasıl yenilenir?
Su verimliliği belgeleri beş yıl geçerlidir. Beyan edilen bilgiler yıllık güncellenir. Yenileme başvurusu, geçerlilik süresi dolmadan üç ay önce yapılır.
Sulama tesisleri için son başvuru tarihi nedir?
Su Verimliliği Yönetmeliği geçici hükümleri uyarınca yükümlü sulama tesislerinin belge başvurularını yönetmeliğin yürürlük tarihini takip eden geçiş takvimi içinde tamamlaması gerekir. Süresi geçmiş yükümlülerde başvuru zorunluluğu ortadan kalkmaz; gecikmeli başvuru ve idari yaptırım riski için hukuki değerlendirme öneririz.
Mavi Belge başvurusu ne kadar sürede sonuçlanır?
Başvuru Su Verimliliği Bilgi Sistemi (SVBS) üzerinden yapılır ve Tarım ve Orman Bakanlığı değerlendirmesi 60 güne kadar sürebilir. Eksik belge halinde süre yeniden işlemeye başlayabilir.
Danışmanlık süreci sulama tesisleri için ne kadar sürer?
Kapsam ve tüzel kişilik tespiti 1-2 hafta, sulama randımanı ve mevcut durum analizi 3-6 hafta, hedef-eylem planı ile Yeşil/Turkuaz yol haritası 3-5 hafta sürer. Süre; hizmet alanı büyüklüğü, şebeke tipi ve ölçüm altyapısına göre değişir.
Sulama randımanımız düşükse Mavi Belge alabilir miyiz?
Evet. Randıman eşikleri Yeşil ve Turkuaz Belge kriteridir. Mavi Belge için su verimliliği sisteminin kurulmuş, hedef ve eylem planının hazırlanmış ve personel eğitimlerinin tamamlanmış olması esastır.
Sulama Tesisiniz İçin Ücretsiz Ön Değerlendirme Alın
Hizmet alanınızı, tüzel kişilik yapınızı ve mevcut sulama yönteminizi paylaşın; Mavi Belge'den Turkuaz Belge'ye kadar 5 yıllık yol haritanızı birlikte çıkaralım. Ücretsiz ön değerlendirme; kapsam koşullarının ön kontrolünü ve sonraki adımları içerir; saha denetimi, teknik proje veya belge garantisi içermez.
İlgili Sayfalar
Resmî Kaynaklar
Düzenleyici açıklamalar 28 Ağustos 2026 tarihinde aşağıdaki resmî kaynaklardan kontrol edilmiştir.